Διαβάζω όλο και περισσότερα άρθρα που παρουσιάζουν την τεχνητή νοημοσύνη ως τη μεγάλη ευκαιρία της Ελλάδας. Data centers, αλγόριθμοι, cloud υποδομές, ψηφιακός μετασχηματισμός και μια χώρα που υποτίθεται ότι βρίσκεται ένα βήμα πριν από το μεγάλο τεχνολογικό άλμα. Όλα αυτά ακούγονται ωραία. Το πρόβλημα είναι ότι όταν σηκώσεις το βλέμμα από τα δελτία Τύπου και κοιτάξεις την πραγματικότητα, η εικόνα είναι πολύ διαφορετική.
Η Ελλάδα δεν έχει ολοκληρώσει ακόμη τη μετάβαση στην προηγούμενη τεχνολογική εποχή. Υπάρχουν νοσοκομεία που συνεχίζουν να λειτουργούν με χειρόγραφες διαδικασίες, δημόσιες υπηρεσίες που δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν μεταξύ τους και επαγγελματικοί κλάδοι που διαμαρτύρονται καθημερινά για πληροφοριακά συστήματα τα οποία υποτίθεται ότι θα έλυναν προβλήματα αλλά τελικά δημιούργησαν καινούργια.
Οι λογιστές ουρλιάζουν εδώ και χρόνια για τις πλατφόρμες που καλούνται να χρησιμοποιήσουν. Οι πολίτες μπορεί να κλείνουν πλέον τα ραντεβού τους ηλεκτρονικά, αλλά πολλές φορές το πρώτο διαθέσιμο ραντεβού βρίσκεται μήνες μακριά. Το πρόβλημα δεν εξαφανίστηκε. Απλώς απέκτησε ηλεκτρονική μορφή.
Και μέσα σε αυτή την πραγματικότητα εμφανίζεται ξαφνικά η συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη, λες και πρόκειται να παρακάμψουμε όλα τα ενδιάμεσα στάδια εξέλιξης και να βρεθούμε κατευθείαν στην κορυφή της τεχνολογικής πυραμίδας.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται το λάθος.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν δημιουργεί οργάνωση εκεί που δεν υπάρχει. Δεν διορθώνει προβληματικές διαδικασίες. Δεν αντικαθιστά την έλλειψη σχεδιασμού. Δεν θεραπεύει τις παθογένειες ενός συστήματος. Απλώς αυτοματοποιεί αυτό που ήδη υπάρχει. Αν το σύστημα λειτουργεί σωστά, μπορεί να το κάνει ταχύτερο και αποτελεσματικότερο. Αν όμως το σύστημα είναι προβληματικό, τότε το μόνο που πετυχαίνεις είναι να παράγεις τα ίδια προβλήματα με μεγαλύτερη ταχύτητα και μεγαλύτερο κόστος.
Γι’ αυτό μου φαίνεται παράξενη η συζήτηση που γίνεται. Ακούω ανθρώπους να μιλούν για την Ελλάδα της τεχνητής νοημοσύνης και αναρωτιέμαι αν έχουμε συνειδητοποιήσει από ποιο σημείο ξεκινάμε. Είναι σαν κάποιος που μόλις έμαθε να οδηγεί ποδήλατο να πιστεύει ότι το επόμενο πρωί μπορεί να ανέβει σε μια Hayabusa και να κινηθεί με 300 χιλιόμετρα την ώρα. Δεν φταίει η Hayabusa. Το πρόβλημα είναι ότι ανάμεσα στα δύο υπάρχει μια ολόκληρη διαδρομή γνώσης, εμπειρίας, εκπαίδευσης και υποδομών.
Ακόμη κι αν αύριο βρεθούν τα χρήματα για data centers και έργα τεχνητής νοημοσύνης, ποιος θα τα λειτουργήσει; Ποιος θα εκπαιδεύσει τους εργαζομένους; Ποιος θα οργανώσει τις υπηρεσίες; Ποιος θα δημιουργήσει αξιόπιστα δεδομένα; Και κυρίως, ποιος πιστεύει πραγματικά ότι μια χώρα που δυσκολεύεται ακόμη να ολοκληρώσει βασικές μεταρρυθμίσεις θα μετατραπεί ξαφνικά σε πρωταγωνιστή της παγκόσμιας κούρσας της AI;
Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα εξαιρετικά ισχυρό εργαλείο. Αλλά παραμένει εργαλείο. Δεν είναι θαύμα. Δεν είναι μαγική λύση. Και κυρίως δεν είναι υποκατάστατο της σοβαρής οργάνωσης.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται πρώτα τεχνητή νοημοσύνη. Χρειάζεται πρώτα να χτίσει σταθερά θεμέλια. Χρειάζεται υπηρεσίες που λειτουργούν, δεδομένα που είναι αξιόπιστα και διαδικασίες που δεν εξαρτώνται από την προσωπική ηρωική προσπάθεια των εργαζομένων για να βγάλουν τη μέρα.
Μόνο τότε θα έχει νόημα να μιλήσουμε για το επόμενο βήμα.
Γιατί από το ποδήλατο στη Hayabusa δεν πας με ένα άλμα.