Τον τελευταίο καιρό αρκετοί άνθρωποι γνώρισαν για πρώτη φορά ένα κομμάτι της σκέψης μου μέσα από το Alea, τα κείμενα, τα τραγούδια ή τις δημόσιες τοποθετήσεις μου. Είναι λογικό λοιπόν να θεωρήσουν ότι όλα αυτά εμφανίστηκαν ξαφνικά τα τελευταία χρόνια.
Η αλήθεια είναι διαφορετική.
Δεν ξύπνησα κάποια μέρα το 2025 και άρχισα να βλέπω τον κόσμο έτσι.
Τα κείμενα που επανέρχονται σήμερα, οι προβληματισμοί που εκφράζω και τα ερωτήματα που με ακολουθούν δεν γεννήθηκαν τώρα. Υπάρχουν γραμμένα τουλάχιστον από το 2010 και μετά. Κάποια από αυτά δημοσιεύθηκαν χρόνια πριν, μέσα σε κείμενα που υποτίθεται ότι αφορούσαν τους σκύλους, την εκπαίδευση ή τη σχέση ανθρώπου και ζώου. Στην πραγματικότητα όμως μιλούσαν πάντα για κάτι μεγαλύτερο.
Δεν ξέρω πότε ακριβώς ξεκίνησε αυτή η αναζήτηση.
Αν είμαι απόλυτα ειλικρινής, πιθανότατα ξεκίνησε όταν ήμουν ακόμη παιδί. Κάπου ανάμεσα στα τέσσερα και τα έξι μου χρόνια συνάντησα κάτι που μέχρι σήμερα αδυνατώ να περιγράψω. Δεν γνωρίζω τι ήταν. Ίσως ένας εφιάλτης. Ίσως μια παιδική εμπειρία που ο νους μου δεν μπορούσε να διαχειριστεί. Ίσως κάτι που σήμερα θα εξηγούσα διαφορετικά. Ίσως ακόμη και τίποτα περισσότερο από μια ισχυρή εσωτερική εμπειρία.
Δεν έχω απάντηση.
Αυτό που γνωρίζω είναι ότι από εκείνη τη στιγμή μέχρι σήμερα υπάρχει ένα νήμα που διατρέχει ολόκληρη τη ζωή μου.
Δεν μου έδωσε βεβαιότητες.
Δεν μου έδωσε θρησκεία.
Δεν μου έδωσε φιλοσοφία.
Δεν μου έδωσε κάποια ιδιαίτερη γνώση που δεν είχαν άλλοι άνθρωποι.
Αντίθετα, μου άφησε ερωτήματα.
Και όσο περνούν τα χρόνια τόσο περισσότερο συνειδητοποιώ ότι ίσως το πρόβλημα της ανθρωπότητας δεν είναι ότι δεν έχει απαντήσεις. Οι απαντήσεις υπάρχουν παντού. Σε βιβλία, σε θρησκείες, σε φιλοσοφικά ρεύματα, στην επιστήμη, στην τέχνη.
Ίσως το πρόβλημα είναι ότι εξακολουθούμε να μην γνωρίζουμε πώς να θέτουμε τις σωστές ερωτήσεις.
Όσα γράφω σήμερα δεν αποτελούν κάποια νέα ανακάλυψη. Δεν είναι προϊόν μιας ξαφνικής μεταστροφής. Είναι η συνέχεια μιας πορείας που αποτυπώθηκε εδώ και πολλά χρόνια σε άρθρα, ιστορίες, σκέψεις και προσωπικές καταγραφές. Όποιος αναζητήσει αυτά τα κείμενα θα διαπιστώσει ότι τα ίδια θέματα επανέρχονται ξανά και ξανά. Ο άνθρωπος. Η συνείδηση. Η σχέση μας με τη φύση. Η απώλεια. Ο φόβος. Η μνήμη. Η αίσθηση ότι κάτι σημαντικό χάνεται χωρίς να μπορούμε να το ονομάσουμε.
Δεν έχω καμία διάθεση να ξυπνήσω κανέναν.
Δεν αισθάνομαι δάσκαλος.
Δεν αισθάνομαι προφήτης.
Δεν αισθάνομαι φορέας κάποιας αλήθειας.
Είμαι απλώς ένας άνθρωπος που περπάτησε ένα συγκεκριμένο μονοπάτι και καταγράφει όσα είδε, όσα ένιωσε και όσα τον σημάδεψαν.
Αν κάποιος κάποτε διαβάσει αυτές τις γραμμές και αναγνωρίσει κάτι από τον δικό του δρόμο μέσα τους, τότε ίσως για μια στιγμή οι πορείες μας συναντηθούν.
Μέχρι εκεί.
Τίποτα περισσότερο.
Καμία θρησκεία.
Καμία ιδεολογία.
Καμία μεταφυσική βεβαιότητα.
Μόνο η ιστορία ενός ανθρώπου που εξακολουθεί να κουβαλά τα ίδια ερωτήματα και ελπίζει κάποτε να βρεθεί ο σωστός τρόπος να τεθούν και ίσως ο σωστός τρόπος να απαντηθούν.
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη που θεωρώ εξίσου σημαντικό.
Ο άνθρωπος έχει μάθει να φοβάται την κριτική περισσότερο από όσο φοβάται τη σιωπή του. Πόσες εμπειρίες δεν ειπώθηκαν ποτέ; Πόσα ερωτήματα δεν διατυπώθηκαν ποτέ; Πόσες σκέψεις δεν μοιράστηκαν ποτέ επειδή κάποιος φοβήθηκε ότι θα χαρακτηριστεί αφελής, τρελός, ψεκασμένος, γραφικός ή επικίνδυνος;
Δεν γνωρίζω αν αυτά που περιγράφω είναι σωστά ή λανθασμένα. Δεν γνωρίζω αν κάποια μέρα θα βρεθούν καλύτερες εξηγήσεις από αυτές που μπορώ να δώσω εγώ. Αυτό όμως δεν έχει σημασία.
Σημασία έχει να μπορεί ο άνθρωπος να καταθέτει την εμπειρία του χωρίς να προηγείται η καταδίκη της.
Όχι για να γίνει πιστευτός.
Όχι για να ακολουθηθεί.
Όχι για να μετατρέψει την εμπειρία του σε δόγμα.
Αλλά για να υπάρχει η δυνατότητα να ακουστεί.
Ας καταθέσει ο καθένας τη ζωή του, τα ερωτήματά του, τους φόβους του, τις στιγμές που τον σημάδεψαν και τις εμπειρίες που δεν κατάφερε ποτέ να χωρέσει σε λέξεις. Ας τα αφήσουμε όλα αυτά να υπάρχουν χωρίς την άμεση ανάγκη να τα ταξινομήσουμε ως λογικά ή παράλογα, σωστά ή λάθος.
Γιατί η σκέψη έχει μια παράξενη συνήθεια. Προσπαθεί να αποφασίσει αν κάτι είναι αληθινό πριν καν το ακούσει ολόκληρο. Προσπαθεί να το τοποθετήσει σε μια κατηγορία ώστε να μην χρειαστεί να το αντιμετωπίσει.
Ίσως όμως η πραγματικότητα να μην αποκαλύπτεται μόνο μέσα από τις απαντήσεις.
Ίσως να αποκαλύπτεται και μέσα από την ειλικρινή κατάθεση των ερωτημάτων.
Και ίσως κάποτε να μάθουμε ότι αυτό που μας εμπόδιζε περισσότερο να κατανοήσουμε ο ένας τον άλλον δεν ήταν η άγνοια αλλά ο φόβος να μιλήσουμε.
Αν λοιπόν υπάρχει κάτι που θέλω να αφήσω πίσω μου μέσα από όλα αυτά τα κείμενα, δεν είναι ένα συμπέρασμα.
Είναι μια μαρτυρία.
Η μαρτυρία ενός ανθρώπου που πέρασε τη ζωή του παλεύοντας με ερωτήματα τα οποία δεν κατάφερε ποτέ να κλείσει οριστικά. Ενός ανθρώπου που άλλοτε τα πλησίασε μέσα από τους σκύλους, άλλοτε μέσα από τη δημοσιογραφία, άλλοτε μέσα από την τέχνη και άλλοτε μέσα από τη σιωπή.
Και ίσως τελικά αυτό να είναι αρκετό.
Όχι να βρούμε όλες τις απαντήσεις.
Αλλά να παραμείνουμε αρκετά ειλικρινείς ώστε να μην προδώσουμε ποτέ τα ερωτήματα που μας έφεραν μέχρι εδώ.