Υπήρξε μια εποχή που ο πολίτης γνώριζε με ποιον συναλλάσσεται.
Πήγαινε στην τράπεζά του και ήξερε ότι μιλούσε με την τράπεζά του. Υπέγραφε συμβόλαιο με μια εταιρεία τηλεφωνίας και γνώριζε ότι απέναντί του βρισκόταν η συγκεκριμένη εταιρεία. Αγόραζε μια υπηρεσία και ήξερε ποιος την παρείχε.
Σήμερα, όμως, τα πράγματα μοιάζουν πολύ διαφορετικά.
Ένας πολίτης μπορεί να υπογράψει σύμβαση με μια εταιρεία και λίγες ημέρες αργότερα να επικοινωνήσει μαζί του κάποιος άλλος. Μπορεί να λάβει τηλεφώνημα από εταιρεία που δεν γνώριζε καν ότι συμμετέχει στη διαδικασία. Μπορεί να δει τα στοιχεία του να περνούν από συνεργάτες, υπεργολάβους, παρόχους υποδομών, εισπρακτικές εταιρείες, funds και τρίτους διαχειριστές, χωρίς ποτέ να αποκτήσει πραγματική εικόνα του ποιοι ακριβώς εμπλέκονται.
Το ερώτημα δεν είναι αν όλα αυτά είναι νόμιμα.
Το ερώτημα είναι αν είναι κατανοητά.
Πόσοι πολίτες γνωρίζουν σήμερα ποιος πραγματικά διαχειρίζεται τα προσωπικά τους δεδομένα;
Πόσοι γνωρίζουν ποιος κατέχει το δίκτυο που χρησιμοποιούν, ποιος τους πουλάει την υπηρεσία, ποιος εκτελεί την εγκατάσταση και ποιος αποκτά πρόσβαση στα στοιχεία επικοινωνίας τους;
Πόσοι γνωρίζουν τι ακριβώς συμβαίνει όταν ένα δάνειο αλλάζει χέρια και μεταφέρεται από μια τράπεζα σε άλλο φορέα διαχείρισης;
Πόσοι έχουν πραγματική εικόνα για το πόσες εταιρείες ενδέχεται να εμπλακούν σε μια διαδικασία που ξεκίνησε με μία απλή υπογραφή;
Η κοινωνία έχει γίνει τόσο πολύπλοκη ώστε ο πολίτης συχνά αδυνατεί να παρακολουθήσει τη διαδρομή των ίδιων των δεδομένων του.
Δεν μιλάμε για θεωρίες συνωμοσίας.
Μιλάμε για ένα απλό και θεμελιώδες ερώτημα:
Όταν δίνω τα στοιχεία μου, γνωρίζω πραγματικά ποιος τα διαχειρίζεται;
Η απάντηση θα έπρεπε να είναι αυτονόητη.
Όμως ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι διαπιστώνουν ότι δεν είναι.
Η τεχνολογία προχωρά με ταχύτητα. Οι εταιρικές δομές γίνονται ολοένα πιο σύνθετες. Οι συνεργασίες πολλαπλασιάζονται. Οι υπεργολαβίες και οι διασυνδέσεις αποτελούν πλέον καθημερινότητα.
Την ίδια στιγμή, όμως, η διαφάνεια φαίνεται να κινείται με πολύ πιο αργούς ρυθμούς.
Ο πολίτης δεν ζητά να γνωρίζει εμπορικά μυστικά.
Δεν ζητά να ελέγχει την αγορά.
Ζητά κάτι πολύ απλό:
Να γνωρίζει ποιος έχει τα στοιχεία του.
Να γνωρίζει ποιος τα χρησιμοποιεί.
Να γνωρίζει γιατί τα χρησιμοποιεί.
Και να ενημερώνεται πριν τα ανακαλύψει μόνος του.
Η εμπιστοσύνη δεν χτίζεται με αστερίσκους σε συμβάσεις εκατοντάδων σελίδων.
Χτίζεται όταν ο πολίτης καταλαβαίνει τι συμβαίνει γύρω του.
Και ίσως αυτό να είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της εποχής μας.
Όχι ότι οι πληροφορίες λείπουν.
Αλλά ότι η πραγματική εικόνα έχει γίνει τόσο σύνθετη, ώστε ο άνθρωπος που βρίσκεται στο κέντρο της διαδικασίας να είναι συχνά ο τελευταίος που γνωρίζει τι ακριβώς συμβαίνει με τα δικά του δεδομένα.