Υπάρχουν δηλώσεις που προκαλούν μια πρόσκαιρη πολιτική αντιπαράθεση και χάνονται μέσα στον θόρυβο της επικαιρότητας. Υπάρχουν όμως και δηλώσεις που αγγίζουν πολύ βαθύτερα στρώματα της ανθρώπινης ιστορίας, της πίστης και της συλλογικής μνήμης.
Η πρόσφατη αναφορά Τούρκου υπουργού περί μελλοντικής «απελευθέρωσης της Ιερουσαλήμ» δεν είναι μια συνηθισμένη πολιτική δήλωση. Η Ιερουσαλήμ δεν είναι μια πόλη όπως όλες οι άλλες. Δεν είναι μια πρωτεύουσα, ένα λιμάνι ή ένα εμπορικό κέντρο. Είναι ίσως το μοναδικό σημείο στον πλανήτη όπου συναντώνται, συγκρούονται και αλληλεπιδρούν εδώ και χιλιάδες χρόνια οι τρεις μεγάλες μονοθεϊστικές θρησκείες.
Για τους Εβραίους αποτελεί την ιερότερη πόλη της πίστης τους. Για τους Χριστιανούς είναι ο τόπος της Σταύρωσης και της Ανάστασης του Χριστού. Για τους Μουσουλμάνους φιλοξενεί το τέμενος Αλ Ακσά, έναν από τους σημαντικότερους ιερούς τόπους του Ισλάμ.
Όταν λοιπόν ένας πολιτικός μιλά για την Ιερουσαλήμ, δεν μιλά μόνο για γεωπολιτική. Αγγίζει νεύρα που συνδέονται με την ίδια την ταυτότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο όταν η πολιτική αρχίζει να χρησιμοποιεί γλώσσα που θυμίζει θρησκευτική αποστολή ή ιστορικό πεπρωμένο.
Η ιστορία έχει δείξει ότι οι πιο επικίνδυνες συγκρούσεις δεν ξεκίνησαν για το πετρέλαιο, για τα χρήματα ή για τα σύνορα. Ξεκίνησαν όταν οι άνθρωποι πίστεψαν ότι εκπροσωπούν κάτι ανώτερο από τον εαυτό τους. Όταν πείστηκαν ότι η ίδια η Ιστορία, ο Θεός ή η μοίρα βρίσκονται με το μέρος τους.
Εκεί ακριβώς βρίσκεται ο κίνδυνος.
Διότι η Ιερουσαλήμ δεν είναι απλώς μια γεωγραφική τοποθεσία. Είναι ένα σύμβολο τόσο ισχυρό, ώστε ακόμη και σήμερα να προκαλεί παγκόσμιες αντιδράσεις με μία μόνο φράση.
Για τους Χριστιανούς υπάρχει και μια δεύτερη διάσταση που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Η Ιερουσαλήμ κατέχει κεντρική θέση στην εσχατολογική παράδοση της Εκκλησίας. Η Αποκάλυψη του Ιωάννη, αλλά και πλήθος μεταγενέστερων χριστιανικών ερμηνειών, συνδέουν τα μεγάλα γεγονότα των εσχάτων ημερών με την περιοχή της Ιερουσαλήμ και της Μέσης Ανατολής.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε πολιτική κρίση αποτελεί εκπλήρωση προφητείας.
Ούτε ότι κάθε εμπρηστική δήλωση προαναγγέλλει το τέλος του κόσμου.
Σημαίνει όμως ότι όσοι αγγίζουν αυτά τα θέματα οφείλουν να γνωρίζουν το βάρος των λέξεών τους.
Γιατί εκατομμύρια άνθρωποι, σε ολόκληρο τον κόσμο, δεν ακούνε τη λέξη «Ιερουσαλήμ» όπως ακούνε τη λέξη «Παρίσι» ή «Λονδίνο». Την ακούνε μέσα από το πρίσμα της πίστης τους, της ιστορίας τους και των ιερών τους κειμένων.
Σε μια περίοδο όπου η Μέση Ανατολή βρίσκεται ήδη σε κατάσταση υψηλής έντασης, όπου οι πόλεμοι συνεχίζονται, όπου η θρησκεία και η πολιτική αλληλοδιαπλέκονται όλο και περισσότερο, η ευθύνη των ηγετών είναι μεγαλύτερη από ποτέ.
Η Ιερουσαλήμ υπήρξε το κέντρο προσκυνήματος δισεκατομμυρίων ανθρώπων.
Δεν πρέπει ποτέ να μετατραπεί σε σύνθημα.
Διότι όταν η πολιτική αρχίζει να παίζει με τα ιερότερα σύμβολα των λαών, η ιστορία μάς διδάσκει ότι συνήθως ακολουθούν γεγονότα που κανείς δεν μπορεί να ελέγξει.
Και αυτό είναι κάτι που θα έπρεπε να ανησυχεί όχι μόνο τους πιστούς, αλλά κάθε άνθρωπο που αντιλαμβάνεται πόσο εύκολα μπορεί να αναφλεγεί μια περιοχή όταν η εξουσία αποφασίσει να μιλήσει τη γλώσσα της προφητείας αντί τη γλώσσα της λογικής.