Δράση με μάτια ερμητικά κλειστά
Υπάρχουν υποθέσεις που δεν χρειάζονται υπερβολή για να σοκάρουν. Η υπόθεση του Jeffrey Epstein, ενός Αμερικανού χρηματιστή που κατέληξε να γίνει σύμβολο ενός από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα σεξουαλικής εκμετάλλευσης ανηλίκων, είναι μία από αυτές. Κι όμως, όσο πιο σκοτεινή είναι η πραγματικότητα, τόσο πιο εύκολα γεννιέται γύρω της ένας μύθος που τελικά τη θολώνει αντί να τη φωτίζει.
Η εικόνα που έχει μείνει είναι σχεδόν κινηματογραφική. Ένας άνθρωπος με απεριόριστη πρόσβαση στην εξουσία, με επαφές που έφταναν μέχρι τον Bill Clinton, πρώην πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά και τον Prince Andrew, μέλος της βρετανικής βασιλικής οικογένειας. Ένα ιδιωτικό νησί, ένα δίκτυο σιωπής, μια αίσθηση ότι κάτι πολύ μεγαλύτερο κρυβόταν από κάτω. Όλα αυτά είναι πραγματικά. Το πρόβλημα ξεκινά όταν προσπαθούμε να εξηγήσουμε πώς λειτούργησε αυτό το σύστημα.
Η πραγματικότητα που δεν αμφισβητείται είναι σκληρή και συγκεκριμένη. Ο Epstein δεν ήταν απλώς ένας πλούσιος με διεστραμμένες προτιμήσεις. Ήταν ο πυρήνας ενός κυκλώματος σεξουαλικής εκμετάλλευσης ανηλίκων. Αυτό επιβεβαιώθηκε μέσα από καταθέσεις θυμάτων και δικαστικές διαδικασίες. Η Ghislaine Maxwell, Βρετανίδα κοινωνική προσωπικότητα και στενή συνεργάτιδά του, καταδικάστηκε γιατί συμμετείχε ενεργά στη στρατολόγηση και εκμετάλλευση κοριτσιών. Αυτό σημαίνει ότι δεν μιλάμε για μεμονωμένες πράξεις, αλλά για οργανωμένη δραστηριότητα με δομή και διάρκεια.
Και όμως, το πιο αποκαλυπτικό κομμάτι δεν είναι μόνο το τι έκανε, αλλά το πώς προστατεύτηκε. Το 2008, στη Φλόριντα των Ηνωμένων Πολιτειών, κατάφερε να συνάψει συμφωνία με τις αρχές και να εκτίσει μια ποινή που στην πράξη ήταν εξαιρετικά επιεικής για το μέγεθος των κατηγοριών. Αυτό δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι ένδειξη ισχύος. Ένδειξη ότι το σύστημα, σε κάποιο επίπεδο, δεν λειτούργησε όπως θα έπρεπε.
Από εκεί και πέρα αρχίζει η ζώνη της σκιάς. Ο Epstein είχε επαφές με ανθρώπους που κινούνται στον πυρήνα της εξουσίας. Το ερώτημα δεν είναι αν υπήρχαν αυτές οι σχέσεις. Το ερώτημα είναι τι συνέβαινε μέσα σε αυτές. Εδώ εμφανίζεται η έννοια του εκβιασμού. Δεν υπάρχει επίσημη απόδειξη ότι λειτουργούσε για κάποια μυστική υπηρεσία. Το όνομα της Mossad, της υπηρεσίας πληροφοριών του Ισραήλ, έχει ακουστεί πολλές φορές, αλλά χωρίς τεκμηρίωση. Αυτό που μπορεί να ειπωθεί με σχετική ασφάλεια είναι ότι ένας άνθρωπος με τέτοια πρόσβαση και τέτοιο περιβάλλον είχε τη δυνατότητα να συλλέγει πληροφορίες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως μοχλός πίεσης. Και σε αυτό το επίπεδο, η ισχύς δεν χρειάζεται επίσημη δομή για να υπάρξει.
Ένα ακόμα σημείο που έχει διογκωθεί είναι η σύνδεση με τη λεγόμενη «γονιδιακή καθαρότητα». Ο Epstein είχε ενδιαφέρον για τη γενετική επιστήμη και είχε επαφές με πανεπιστημιακούς και ερευνητές. Υπάρχουν μαρτυρίες ότι μιλούσε για την ιδέα να αποκτήσει πολλούς απογόνους, σαν να τον απασχολούσε η προσωπική του «κληρονομιά» σε βιολογικό επίπεδο. Αυτό, από μόνο του, είναι ανησυχητικό ως σκέψη. Όμως δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι υπήρξε οργανωμένο πρόγραμμα ευγονικής ή κάποιο σχέδιο δημιουργίας «ανώτερης γενιάς». Εδώ είναι το σημείο όπου η πραγματικότητα σταματά και ξεκινά η υπερβολή.
Ο θάνατός του, το 2019, μέσα στο κελί του σε φυλακή της Νέας Υόρκης, επισήμως ως αυτοκτονία, δεν έδωσε απαντήσεις. Αντίθετα, άφησε πίσω του περισσότερα ερωτήματα. Κενά στην επιτήρηση, τεχνικές αστοχίες, αλληλουχίες γεγονότων που δύσκολα εξηγούνται με απλότητα. Αυτή η αίσθηση κενού είναι που γεννά θεωρίες. Και όσο λιγότερη εμπιστοσύνη υπάρχει προς το σύστημα, τόσο πιο εύκολα αυτές οι θεωρίες γίνονται αποδεκτές ως αλήθεια.
Κάπου εδώ βρίσκεται και ο πυρήνας της υπόθεσης. Δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει ένα κεντρικό, παγκόσμιο σχέδιο για να εξηγηθεί τι συνέβη. Μερικές φορές, ένα πλέγμα εξουσίας, επιρροής και σιωπής αρκεί για να επιτρέψει σε έναν άνθρωπο να λειτουργεί για χρόνια χωρίς ουσιαστικό έλεγχο.
Η υπόθεση Epstein δεν είναι μια ιστορία για αόρατα συστήματα που κινούν τα νήματα από το σκοτάδι. Είναι μια ιστορία για κάτι πολύ πιο άβολο. Για ένα σύστημα που λειτουργεί μπροστά στα μάτια όλων, ενώ οι περισσότεροι επιλέγουν να μην κοιτάξουν.
Και ίσως τελικά αυτό είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο. Όχι όσα δεν ξέρουμε. Αλλά όσα ξέρουμε και αφήνουμε να περάσουν σαν να μην συνέβησαν ποτέ.