Για χρόνια μας έλεγαν ότι το πετρέλαιο είναι το στρατηγικό αγαθό του μέλλοντος. Μετά μας είπαν ότι είναι το φυσικό αέριο. Σήμερα εμφανίζεται ένας νέος πρωταγωνιστής.
Η ηλεκτρική ενέργεια.
Όχι για να φωτίσει σπίτια. Όχι για να στηρίξει τη βιομηχανία. Όχι για να ζεστάνει οικογένειες τον χειμώνα.
Για να τροφοδοτήσει τις μηχανές της τεχνητής νοημοσύνης.
Πίσω από τις ωραίες λέξεις περί καινοτομίας, ψηφιακής μετάβασης και τεχνολογικής προόδου κρύβεται μια πραγματικότητα που ελάχιστοι συζητούν ανοιχτά. Τα data centers δεν είναι απλώς κτίρια γεμάτα υπολογιστές. Είναι ενεργειακά τέρατα. Καταναλώνουν ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας που μέχρι χθες θα θεωρούνταν αδιανόητες.
Η Google, οι τεχνολογικοί κολοσσοί και οι ευρωπαϊκοί ενεργειακοί οργανισμοί δεν συζητούν πλέον πώς θα παράγουν περισσότερη τεχνητή νοημοσύνη. Συζητούν πώς θα βρουν αρκετό ρεύμα για να τη συντηρήσουν.
Αυτό από μόνο του θα έπρεπε να μας προβληματίζει.
Διότι κάθε φορά που η ανθρωπότητα δημιούργησε μια νέα μορφή εξάρτησης, το κόστος δεν το πλήρωσαν οι ισχυροί. Το πλήρωσαν οι κοινωνίες.
Το ερώτημα είναι απλό.
Όταν θα χρειαστούν νέα δίκτυα, νέοι υποσταθμοί, νέες γραμμές μεταφοράς, νέες ενεργειακές επενδύσεις δισεκατομμυρίων, ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό;
Η Google;
Οι μέτοχοί της;
Ή ο Ευρωπαίος πολίτης που ήδη δυσκολεύεται να πληρώσει το ρεύμα του;
Για πρώτη φορά στην ιστορία βλέπουμε ολόκληρες ενεργειακές στρατηγικές να ανασχεδιάζονται όχι γύρω από τις ανάγκες των κοινωνιών αλλά γύρω από τις ανάγκες των αλγορίθμων.
Το πρόβλημα δεν είναι η τεχνητή νοημοσύνη.
Το πρόβλημα είναι ότι για άλλη μια φορά η συζήτηση γίνεται χωρίς τον πολίτη.
Αποφασίζουν για υποδομές δεκαετιών.
Αποφασίζουν για κατανάλωση ενέργειας που θα επηρεάσει ολόκληρες χώρες.
Αποφασίζουν για επενδύσεις που θα αλλάξουν τον χάρτη της Ευρώπης.
Και όλα αυτά παρουσιάζονται σαν κάτι τεχνικό, σαν κάτι ουδέτερο, σαν μια φυσική εξέλιξη που απλώς πρέπει να αποδεχτούμε.
Όχι.
Η κοινωνία έχει δικαίωμα να γνωρίζει.
Έχει δικαίωμα να ρωτήσει.
Ποιο είναι το πραγματικό κόστος;
Ποιος το πληρώνει;
Ποιος κερδίζει;
Ποιος ελέγχει τα δεδομένα;
Ποιος ελέγχει την ενέργεια;
Διότι η ιστορία έχει αποδείξει ότι όποιος ελέγχει την ενέργεια, ελέγχει τελικά πολύ περισσότερα από τα καλώδια.
Ελέγχει την ίδια την κατεύθυνση του πολιτισμού.
Και ίσως η μεγαλύτερη ειρωνεία είναι ότι ενώ η τεχνητή νοημοσύνη παρουσιάζεται ως το μέλλον της ελευθερίας και της γνώσης, η πραγματική μάχη του μέλλοντος να μην δοθεί στα εργαστήρια λογισμικού.
Να δοθεί στους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Ίσως τελικά η επόμενη μεγάλη σύγκρουση να μην αφορά το ποιος διαθέτει την πιο έξυπνη τεχνητή νοημοσύνη.
Αλλά το ποιος θα έχει αρκετό ρεύμα για να την κρατήσει ζωντανή.