Η Αρμενία ετοιμάζεται να σηκώσει ένα από τα μεγαλύτερα αγάλματα του Ιησού Χριστού στον κόσμο. Ένα έργο που παρουσιάζεται ως σύμβολο πίστης, ελπίδας και εθνικής αναγέννησης, αλλά πίσω από την εικόνα κρύβεται μια πολύ πιο σύνθετη ιστορία.
Το άγαλμα θα κατασκευαστεί στο όρος Χάτις, περίπου 30 χιλιόμετρα έξω από το Γερεβάν. Το ύψος του ίδιου του αγάλματος θα φτάνει περίπου τα 33 μέτρα — συμβολικά, όσα και τα χρόνια ζωής του Χριστού — ενώ μαζί με τη βάση του θα ξεπερνά τα 70 μέτρα. Στο σχέδιο περιλαμβάνονται τελεφερίκ, τουριστικές εγκαταστάσεις και χώρος επισκεπτών.
Πίσω από το έργο δεν βρίσκεται το αρμενικό κράτος ούτε η Εκκλησία, αλλά ο πανίσχυρος Αρμένιος ολιγάρχης και πρώην πολιτικός Gagik Tsarukyan, ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους της χώρας. Ο ίδιος χρηματοδοτεί το έργο μέσω του ιδρύματός του και έχει δηλώσει ότι επιθυμία του είναι να δημιουργηθεί ένα παγκόσμιο σύμβολο της Αρμενίας.
Εδώ όμως αρχίζει η πραγματική σύγκρουση.
Η ίδια η Αρμενική Αποστολική Εκκλησία αντέδρασε αρνητικά σχεδόν από την πρώτη στιγμή. Για την αρμενική χριστιανική παράδοση, η πίστη δεν εκφράζεται μέσα από γιγαντιαία αγάλματα τύπου Ρίο ντε Τζανέιρο. Η αρμενική πνευματικότητα είναι ιστορικά δεμένη με τους πέτρινους σταυρούς και τα μοναστήρια της, όχι με μνημεία εντυπωσιασμού.
Ταυτόχρονα, αρχαιολόγοι και περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι το έργο επηρεάζει ιστορικά μνημεία στην κορυφή του όρους Χάτις, όπου υπάρχουν ίχνη αρχαίου φρουρίου χιλιάδων ετών. Ήδη έχουν υπάρξει καταγγελίες για παρεμβάσεις και αλλοιώσεις στην περιοχή.
Και τότε γεννιέται το μεγάλο ερώτημα:
Είναι πράγματι ένα έργο πίστης ή μια επίδειξη δύναμης;
Διότι όταν ένας ολιγάρχης χρηματοδοτεί ένα κολοσσιαίο θρησκευτικό σύμβολο, σε μια χώρα τραυματισμένη από πόλεμο, ήττα και εθνική ανασφάλεια, το ζήτημα παύει να είναι απλώς θρησκευτικό. Μετατρέπεται σε πολιτικό και ψυχολογικό γεγονός.
Η Αρμενία βγήκε βαριά πληγωμένη από τη σύγκρουση στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Για δεκαετίες, η περιοχή αποτέλεσε το επίκεντρο ενός αιματηρού πολέμου ανάμεσα στην Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν. Το Ναγκόρνο-Καραμπάχ αναγνωρίζεται διεθνώς ως έδαφος του Αζερμπαϊτζάν, αλλά κατοικούνταν κυρίως από αρμενικό πληθυσμό, ο οποίος φοβόταν ότι χωρίς σύνδεση με την Αρμενία δεν θα μπορούσε να επιβιώσει.
Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, αρμενικές δυνάμεις και οι δυνάμεις του Αρτσάχ κατέλαβαν όχι μόνο το Καραμπάχ αλλά και γύρω περιοχές του Αζερμπαϊτζάν. Το 2020 το Αζερμπαϊτζάν, με ισχυρή τουρκική υποστήριξη και τεχνολογική υπεροχή, ανέκτησε μεγάλο μέρος των εδαφών, ενώ το 2023 προχώρησε σε πλήρη κατάληψη της περιοχής. Ακολούθησε η μαζική έξοδος σχεδόν ολόκληρου του αρμενικού πληθυσμού προς την Αρμενία.
Το τραύμα αυτό παραμένει ανοιχτό μέσα στην αρμενική κοινωνία.
Και ίσως τελικά εκεί να βρίσκεται όλη η ουσία της ιστορίας.
Όταν μια κοινωνία αρχίζει να χτίζει γίγαντες πάνω στα βουνά της, δεν σημαίνει πάντα ότι θέλει να επιβληθεί στους άλλους.
Μερικές φορές σημαίνει ότι προσπαθεί να βρει έναν τρόπο να ξεκινήσει ξανά.
Πηγές:
Reuters
Council on Foreign Relations (CFR)
Radio Free Europe / Radio Liberty
OC Media
Jam News
ResearchGate – Armenia Azerbaijan Conflict: A Case Study of Nagorno-Karabakh Conflict
Institute of Armenian Studies – USC Dornsife
European Union Humanitarian Aid
Carnegie Endowment for International Peace