Υπάρχει μια παρεξήγηση που επαναλαμβάνεται συχνά στην ιστορία.
Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι οι αυτοκρατορίες πέφτουν επειδή κάποιος απέκτησε ισχυρότερα όπλα.
Οι πόλεις όμως δεν πέφτουν όταν εμφανιστεί ένα μεγαλύτερο κανόνι.
Οι ιδέες δεν πεθαίνουν επειδή κάποιος τις κατέκτησε.
Οι πολιτισμοί δεν εξαφανίζονται επειδή βρέθηκε ένας ισχυρότερος στρατός.
Η ιστορία, οι μύθοι και τα σύμβολα επαναλαμβάνουν αδιάκοπα το ίδιο μάθημα:
Κάτι μεγάλο πέφτει μόνο όταν έχει ήδη αρχίσει να καταρρέει από μέσα.
Το σύμβολο της Βαβυλώνας δεν μιλά για μια εξωτερική καταστροφή.
Μιλά για μια εσωτερική.
Για τη στιγμή που χάνεται το κέντρο.
Για τη στιγμή που οι άνθρωποι παύουν να μιλούν την ίδια γλώσσα, ακόμη κι αν χρησιμοποιούν τις ίδιες λέξεις.
Για τη στιγμή που η κοινότητα μετατρέπεται σε άθροισμα ατόμων.
Για τη στιγμή που ο κοινός σκοπός διαλύεται.
Τότε αρχίζει η πτώση.
Η Κωνσταντινούπολη δεν έπεσε απλώς επειδή οι Οθωμανοί διέθεταν νέα όπλα.
Τα κανόνια έσπασαν τα τείχη.
Δεν έσπασαν το πνεύμα.
Το πνεύμα είχε αρχίσει να σπάει πολύ νωρίτερα.
Αιώνες εσωτερικών συγκρούσεων.
Θρησκευτικοί διχασμοί.
Πολιτικές αντιπαλότητες.
Συμφέροντα που έμπαιναν πάνω από την επιβίωση.
Δυνάμεις που αναζητούσαν σωτηρία σε ξένα χέρια αντί να αναζητήσουν τη δική τους ταυτότητα.
Όταν ένας λαός παύει να πιστεύει βαθιά στον λόγο ύπαρξής του, η μάχη έχει αρχίσει να χάνεται πριν ακόμη δοθεί.
Όταν οι άνθρωποι δεν μπορούν να συμφωνήσουν ούτε στο ποιοι είναι, δεν μπορούν να υπερασπιστούν αυτό που έχουν.
Όταν η υποταγή παρουσιάζεται ως λύση, η ήττα έχει ήδη εγκατασταθεί μέσα στην ψυχή.
Και ίσως εδώ βρίσκεται το πραγματικό μήνυμα της Άλωσης.
Όχι στο τι έκαναν οι Οθωμανοί.
Αλλά στο τι είχε προηγηθεί μέσα στην ίδια την αυτοκρατορία.
Γιατί η ιστορία δεν είναι λογιστική καταγραφή νικών και ηττών.
Είναι προειδοποίηση.
Και αν υπάρχει κάτι που θα έπρεπε να μας απασχολεί σήμερα, δεν είναι τι έγινε το 1453.
Είναι τι συμβαίνει το 2026.
Η Κωνσταντινούπολη δεν θα πάψει ποτέ να κατοικεί στο συλλογικό ασυνείδητο του Ελληνισμού.
Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο.
Έχουμε σήμερα κοινή γλώσσα μεταξύ μας;
Όχι ελληνικά.
Κοινή γλώσσα.
Κοινή αντίληψη για το ποιοι είμαστε.
Κοινή κατανόηση για το πού θέλουμε να πάμε.
Κοινό κέντρο.
Γιατί μια κοινωνία δεν διαλύεται όταν διαφωνεί.
Διαλύεται όταν χάνει την ικανότητα να συνεννοείται.
Όταν κάθε ομάδα αποκτά τη δική της πραγματικότητα.
Όταν κάθε άνθρωπος μετατρέπεται σε ξεχωριστό νησί.
Όταν η ίδια η έννοια του «εμείς» αρχίζει να ακούγεται παράξενη.
Μπορεί να καταλογίζουμε πολλά στους γείτονές μας.
Μπορεί να διαφωνούμε με τις επιλογές τους.
Υπάρχει όμως ένα γεγονός που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε:
Διατήρησαν μια κοινή αφήγηση για το ποιοι είναι.
Με τρόπο που μπορεί να αρέσει ή να μην αρέσει.
Με πίεση ή χωρίς πίεση.
Με κόστος ή χωρίς κόστος.
Αλλά τη διατήρησαν.
Το ερώτημα είναι αν εμείς μπορούμε να πούμε το ίδιο.
Γιατί όταν η ιστορία χτυπά ξανά την πόρτα, δεν ρωτά πόσα όπλα διαθέτεις.
Ρωτά αν ξέρεις ποιος είσαι.
Και οι πολιτισμοί που αδυνατούν να απαντήσουν σε αυτή την ερώτηση δεν κατακτώνται από άλλους.
Καταρρέουν μόνοι τους.