Η δήλωση του Erdoğan για την Κύπρο δεν είναι παρέμβαση αρχής. Είναι κομμάτι μιας σταθερής τακτικής.
«Δεν θεωρούμε σωστό να αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα η παρουσία ξένων στρατευμάτων στο νησί. Η παρουσία αυτή πρέπει να είναι προσωρινή.»
Αν το διαβάσεις μόνο του, μοιάζει με θέση ισορροπίας. Σχεδόν θεσμική.
Αν το βάλεις στο πραγματικό του πλαίσιο, αλλάζει εντελώς.
Η Τουρκία εδώ και χρόνια παίζει σε δύο επίπεδα ταυτόχρονα. Από τη μία εμφανίζεται ως χώρα που δεν χρειάζεται κανέναν. Από την άλλη κινείται συνεχώς μέσα σε συμμαχίες, οργανισμούς, ισορροπίες. Δεν αποσύρεται από το σύστημα. Το χρησιμοποιεί.
Στο δημόσιο λόγο της καλλιεργεί την εικόνα μιας δύναμης που στέκεται μόνη της. Στην πράξη πατάει παντού. Στο ΝΑΤΟ, σε διμερείς σχέσεις, σε ενεργειακά και γεωπολιτικά παζάρια. Δεν κόβει δεσμούς. Φροντίζει απλώς να μη φαίνεται ότι εξαρτάται από αυτούς.
Παράλληλα έχει υιοθετήσει έναν ρόλο που της δίνει βάρος χωρίς να το έχει πραγματικά στον ίδιο βαθμό. Εμφανίζεται ως παίκτης που μπορεί να μπει ανάμεσα σε αντιμαχόμενες πλευρές, να συνομιλήσει με όλους, να κρατήσει ισορροπίες. Το έκανε από την αρχή του πολέμου Ρωσίας–Ουκρανίας και συνεχίζει να το κάνει όπου υπάρχει κενό.
Αυτό που χτίζεται δεν είναι υπερδύναμη. Είναι αφήγημα υπερδύναμης.
Δεν σημαίνει ότι δεν έχει ισχύ. Έχει. Αλλά άλλο η πραγματική ισχύς και άλλο η εικόνα που την πολλαπλασιάζει. Η Τουρκία επενδύει συστηματικά στο δεύτερο. Επαναλαμβάνει το ίδιο μήνυμα μέχρι να γίνει αντίληψη. Και όταν η αντίληψη εδραιωθεί, αρχίζει να λειτουργεί σαν πραγματικότητα.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση για την Κύπρο εντάσσεται ακριβώς εκεί. Δεν αλλάζει κάτι στο πεδίο. Δεν ανατρέπει ισορροπίες. Προσθέτει όμως ένα ακόμα κομμάτι στην εικόνα που θέλει να περάσει προς τα έξω: ότι είναι η δύναμη που θέτει όρια, που ελέγχει τον χώρο, που αποφασίζει.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι το λέει.
Το πρόβλημα είναι όταν οι απέναντι αρχίζουν να το αντιμετωπίζουν σαν να ισχύει ήδη.