Σύμφωνα με δημοσίευμα του Greek Reporter, που βασίζεται σε στοιχεία του Pew Research Center, η Ελλάδα την περίοδο 2010–2020 παρουσίασε μείωση του χριστιανικού πληθυσμού, αύξηση του μουσουλμανικού στοιχείου αλλά και σημαντική άνοδο των πολιτών που δηλώνουν θρησκευτικά «μη συνδεδεμένοι».
Οι αριθμοί από μόνοι τους όμως δεν λένε όλη την αλήθεια.
Το πραγματικό ζήτημα δεν φαίνεται να είναι αποκλειστικά θρησκευτικό. Είναι βαθύτερα κοινωνικό, πολιτισμικό και υπαρξιακό. Η Ελλάδα μοιάζει ολοένα και περισσότερο με μια κοινωνία αποκομμένων ανθρώπων. Ανθρώπων που δεν αισθάνονται πλέον την ανάγκη να ανήκουν κάπου συλλογικά. Δεν αισθάνονται την ανάγκη να μοιραστούν ένα κοινό βίωμα, μια κοινή παράδοση, μια κοινή αναφορά με τον διπλανό τους.
Η τεχνολογία έπαιξε τεράστιο ρόλο σε αυτή τη μεταβολή.
Οι προηγούμενες γενιές ζούσαν μέσα σε κοινότητες. Η γειτονιά, η πλατεία, το οικογενειακό τραπέζι, οι γιορτές, ακόμη και η ίδια η εκκλησία λειτουργούσαν σαν σημεία συνάντησης ανθρώπων που μπορεί να είχαν διαφορές αλλά μοιράζονταν μια κοινή αίσθηση ζωής.
Σήμερα ο άνθρωπος περνά όλο και περισσότερες ώρες μόνος του μπροστά σε μια οθόνη. Οι αλγόριθμοι δεν ενώνουν κοινωνίες. Δημιουργούν μικρές απομονωμένες φυλές ενδιαφερόντων. Ο καθένας ζει μέσα στη δική του ψηφιακή πραγματικότητα, βλέπει διαφορετικές ειδήσεις, ακούει διαφορετικές φωνές, πιστεύει διαφορετικές αλήθειες.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η έννοια της συλλογικής ταυτότητας αποδυναμώνεται.
Το σημαντικό είναι ότι αυτό δεν αφορά μόνο τους χριστιανούς. Το ίδιο φαινόμενο θα αγγίξει σταδιακά και τις μουσουλμανικές κοινότητες ή οποιαδήποτε άλλη θρησκευτική ομάδα ζει μέσα στο ίδιο τεχνολογικό και κοινωνικό περιβάλλον. Η αποκοπή δεν κάνει διακρίσεις. Όταν μια κοινωνία χάνει τη σύνδεσή της με τον πραγματικό άνθρωπο και αντικαθιστά την κοινότητα με την οθόνη, η διάβρωση αγγίζει τους πάντες.
Ο Έλληνας του 2026 μοιάζει πιο κουρασμένος, πιο κλειστός και πιο αδιάφορος απέναντι σε οτιδήποτε συλλογικό. Δεν υπερασπίζεται ιδιαίτερα τις παραδόσεις του αλλά ούτε και τις αντικαθιστά με κάτι νέο που να δημιουργεί πραγματικό κοινωνικό δεσμό. Το αποτέλεσμα είναι ένα κενό.
Η παράδοση για δεκαετίες λειτουργούσε όχι μόνο ως θρησκευτικό πλαίσιο αλλά και ως κοινωνική κόλλα. Δεν είχε σημασία αν κάποιος ήταν βαθιά θρησκευόμενος. Σημασία είχε ότι υπήρχε ένα κοινό σημείο αναφοράς. Σήμερα αυτό το σημείο αναφοράς καταρρέει χωρίς να δημιουργείται ένα νέο στη θέση του.
Η συζήτηση λοιπόν δεν πρέπει να γίνεται με όρους φόβου ή αριθμητικής αντιπαράθεσης ανάμεσα σε θρησκείες. Το βαθύτερο πρόβλημα είναι ότι η σύγχρονη κοινωνία παράγει ολοένα και περισσότερους ανθρώπους που δεν αισθάνονται ότι ανήκουν πραγματικά πουθενά.
Πηγές:
Greek Reporter
Pew Research Center
Religion in Greece – Wikipedia
Church of Greece – Wikipedia