Ως εκπαιδευτής σκύλων, ως μουσικός, ως δημοσιογράφος, αλλά κυρίως ως άνθρωπος που πέρασε μια ζωή παρατηρώντας ανθρώπους, σχέσεις και συμπεριφορές, έμαθα κάτι που θεωρώ σήμερα πιο σημαντικό από κάθε πολιτική ανάλυση, κάθε οικονομική θεωρία και κάθε ιδεολογική αντιπαράθεση:
Το τραύμα δεν εξαφανίζεται επειδή το αγνοούμε.
Δεν κάθεται ήσυχα μέχρι να το θεραπεύσουμε. Περιμένει στη γωνία. Περιμένει τη στιγμή που θα αισθανθούμε ξανά αδύναμοι, φοβισμένοι ή απειλούμενοι για να εμφανιστεί μπροστά μας και να αρχίσει να επηρεάζει τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο.
Μόλις ολοκλήρωσα την προσωπική μου εξιστόρηση για τον Γιώργο Τράγκα. Μέσα από αυτή τη διαδρομή είδα έναν άνθρωπο που περιγραφόταν εντελώς διαφορετικά από διαφορετικούς ανθρώπους. Είδα όμως και κάτι ακόμα. Είδα πώς ένα βαθύ τραύμα μπορεί να μεταβάλει έναν άνθρωπο. Όχι απαραίτητα να αλλάξει την ουσία του, αλλά να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο σχετίζεται με τη ζωή.
Κατά τη δική μου ταπεινή εκτίμηση, ο Γιώργος κουβαλούσε πληγές που τον έκαναν να αισθάνεται ανασφάλεια απέναντι στη ζωή. Η ουσία του βρισκόταν πάντοτε εκεί για όποιον ήθελε πραγματικά να τη δει. Όμως το τραύμα βρισκόταν επίσης εκεί.
Το ίδιο είδα σε φίλους.
Άνθρωποι γεμάτοι όνειρα, ρομαντισμό και διάθεση να δημιουργήσουν μεταμορφώθηκαν όταν ήρθαν αντιμέτωποι με την επιβίωση. Άρχισαν να σκέφτονται διαφορετικά. Να φοβούνται διαφορετικά. Να αναζητούν πάνω απ’ όλα συναισθηματική και οικονομική ασφάλεια.
Δεν έγιναν κακοί άνθρωποι.
Έγιναν τραυματισμένοι άνθρωποι.
Και κάπου εδώ αρχίζει η μεγαλύτερη παρεξήγηση της εποχής μας.
Ο άνθρωπος δεν διαφέρει από μια κοινωνία.
Μια κοινωνία δεν διαφέρει από μια χώρα.
Μια χώρα δεν διαφέρει από έναν πολιτισμό.
Όλοι λειτουργούμε με τους ίδιους ψυχολογικούς μηχανισμούς.
Γι’ αυτό αρχίζω να πιστεύω όλο και περισσότερο ότι δεν περνάμε απλώς μια πολιτική, οικονομική ή γεωπολιτική κρίση.
Περνάμε μέσα από ένα συλλογικό τραύμα.
Δεν έχει ιδιαίτερη σημασία αυτή τη στιγμή ποιος είχε δίκιο και ποιος άδικο στην πανδημία. Δεν έχει σημασία αν κάποιος ήταν υπέρ ή κατά των εμβολίων. Πολλά από αυτά πιθανόν να τα αξιολογήσει η ιστορία πολύ αργότερα.
Αυτό που έχει σημασία είναι ότι για δύο χρόνια ολόκληρος ο πλανήτης έζησε μέσα στον φόβο.
Ολόκληρες κοινωνίες κλείστηκαν στα σπίτια τους.
Η ανθρώπινη επαφή αντικαταστάθηκε από οθόνες.
Η τεχνολογία από εργαλείο μετατράπηκε σε αναγκαιότητα.
Και μια ήδη προβληματική πορεία αποξένωσης επιταχύνθηκε βίαια.
Ο ψυχολογικός φόβος δεν μοιάζει με τον φόβο που νιώθεις όταν βλέπεις ένα αυτοκίνητο να έρχεται καταπάνω σου.
Ο δεύτερος περνάει.
Ο πρώτος μένει.
Μπαίνει μέσα σου και αρχίζει να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύεις κάθε τι που βλέπεις.
Ας αφήσουμε όμως για λίγο την ανθρωπότητα.
Ας κοιτάξουμε τη δική μας χώρα.
Υπάρχει κανείς που πραγματικά πιστεύει ότι περάσαμε δέκα χρόνια οικονομικής πίεσης στο όριο της επιβίωσης χωρίς συνέπειες;
Υπάρχει κανείς που θεωρεί ότι αμέσως μετά ήρθε μια πανδημία χωρίς να αφήσει δεύτερο και βαθύτερο αποτύπωμα;
Δεν βλέπουμε την αποκοπή ανάμεσά μας;
Δεν βλέπουμε ότι δυσκολευόμαστε πλέον να ακούσουμε ο ένας τον άλλον;
Δεν βλέπουμε ότι ο καθένας έχει κλειστεί μέσα στη δική του απόλυτη αλήθεια;
Ακόμη και η πολιτική ζωή της χώρας μοιάζει κατακερματισμένη. Ο καθένας πιστεύει ότι κατέχει τη μοναδική λύση για τη σωτηρία της Ελλάδας. Ο καθένας βλέπει τους άλλους περισσότερο ως απειλή παρά ως συμπολίτες.
Αυτό δεν είναι ένδειξη αυτοπεποίθησης.
Πολλές φορές είναι ένδειξη φόβου.
Αν δεν κατανοήσουμε ότι ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε τον διπλανό μας, οι πολιτικές μας επιλογές, οι κοινωνικές μας συγκρούσεις και ακόμη και οι προσωπικές μας αποφάσεις περνούν μέσα από αυτό το φίλτρο του τραύματος, δύσκολα θα αποκτήσουμε καθαρή εικόνα της πραγματικότητας.
Ποιος πιστεύει ότι οι σημερινές επιλογές του Ισραήλ δεν επηρεάζονται από τα δικά του ιστορικά τραύματα;
Ποιος πιστεύει ότι η Ελλάδα και η Τουρκία δεν συνεχίζουν να κουβαλούν τις σκιές της κοινής τους ιστορίας;
Ποιος πιστεύει ότι μεγάλα τμήματα του αραβικού κόσμου δεν εξακολουθούν να φοβούνται ότι κάποιος ισχυρότερος θα έρθει να τους στερήσει τη γη, την πίστη ή την ταυτότητά τους;
Το τραύμα δεν είναι δικαιολογία.
Είναι όμως εξήγηση.
Και χωρίς εξήγηση δεν υπάρχει κατανόηση.
Χωρίς κατανόηση δεν υπάρχει συνεννόηση.
Και χωρίς συνεννόηση δεν υπάρχει μέλλον.
Φοβάμαι ότι έχουμε φτάσει σε ένα οριακό σημείο. Αν συνεχίσουμε να πιστεύουμε ότι αυτό που βλέπουν τα μάτια μας είναι πάντοτε ολόκληρη η πραγματικότητα, ίσως βρεθούμε αντιμέτωποι με προβλήματα επιβίωσης πολύ μεγαλύτερα από αυτά που ήδη γνωρίζουμε.
Αν όμως τολμήσουμε να εξετάσουμε το ενδεχόμενο ότι πολλές φορές βλέπουμε τον κόσμο μέσα από τις πληγές μας, τότε ίσως μπορέσουμε να βρούμε ξανά την έξοδο από αυτό το σκοτεινό τούνελ.
Ίσως τότε καταλάβουμε ότι ο απέναντι δεν είναι πάντοτε ο εχθρός.
Ίσως τότε θυμηθούμε ότι πριν από ιδεολογίες, κόμματα, θρησκείες και σύνορα, είμαστε άνθρωποι.
Και ίσως τότε κάνουμε το πρώτο πραγματικά επαναστατικό βήμα της εποχής μας.
Ξαναμιλήστε με τον γείτονα.