Υπάρχουν άνθρωποι που έζησαν την Αθήνα όταν η Κυψέλη και τα Εξάρχεια δεν ήταν απλώς δύο συνοικίες πάνω στον χάρτη, αλλά δύο χώροι με κοινές αναφορές, κοινές παρέες και κοινό τρόπο σκέψης. Πολλοί θυμούνται ότι, για μια ολόκληρη εποχή, η Κυψέλη είχε έντονα τα χαρακτηριστικά που σήμερα συνδέονται σχεδόν αποκλειστικά με τα Εξάρχεια. Με τα χρόνια, ένα κομμάτι αυτού του κόσμου μετακινήθηκε προς τα Εξάρχεια (θα θυμούνται οι παλαιότεροι και το γιατί) και μαζί του μεταφέρθηκαν πρόσωπα, στέκια και πολιτισμικές αναφορές.
Τα Εξάρχεια διατήρησαν σε μεγάλο βαθμό το ιδιαίτερο στίγμα τους. Η Κυψέλη, αντίθετα, άρχισε σταδιακά να το χάνει. Όχι ολοκληρωτικά. Ακόμη και σήμερα υπάρχουν πυρήνες που κρατούν ζωντανό τον παλιό ψυχισμό της: η πολυσυλλεκτικότητα, οι καταλήψεις που εξακολουθούν να υπάρχουν, οι άνθρωποι που επιμένουν να θυμούνται και να υπερασπίζονται μια άλλη ταυτότητα της γειτονιάς.
Σήμερα όμως η Κυψέλη βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα. Εδώ και καιρό προσπαθώ να προειδοποιήσω όσο το δυνατόν περισσότερους μικρομεσαίους επαγγελματίες για όσα θεωρώ ότι έρχονται. Η έλευση του μετρό παρουσιάζεται ως ένα μεγάλο αναπτυξιακό έργο. Είναι θεμιτό να υπάρχουν διαφορετικές απόψεις για τις συνέπειές του. Η δική μου εκτίμηση είναι ότι η αλλαγή δεν θα περιοριστεί στις συγκοινωνίες, αλλά θα επηρεάσει βαθιά τον χαρακτήρα της περιοχής.
Κάποτε η Πλατεία Κανάρη είχε το ποταμάκι της, την παιδική χαρά, τα παιδιά που έπαιζαν και μια διαφορετική αίσθηση γειτονιάς. Σήμερα σχεδιάζεται ένας σύγχρονος σταθμός μετρό που στις μακέτες μοιάζει εντυπωσιακός. Το ερώτημα όμως δεν είναι πώς θα δείχνει ο σταθμός. Το ερώτημα είναι τι θα συμβεί γύρω του. Πολλοί φοβούνται ότι σταδιακά θα ακολουθήσουν αλυσίδες καταστημάτων, αυξήσεις ενοικίων και μια οικονομική πίεση που θα αλλάξει οριστικά τη φυσιογνωμία της περιοχής.
Στα Εξάρχεια, κατά τη γνώμη μου, η πίεση είναι ακόμη μεγαλύτερη. Τον τελευταίο καιρό παρατηρείται συχνά ότι συγκεκριμένα σημεία της γειτονιάς συγκεντρώνουν έντονη δημοσιότητα έπειτα από επεισόδια ή επιχειρήσεις της αστυνομίας. Ο καθένας μπορεί να αξιολογήσει διαφορετικά τα γεγονότα αυτά. Εγώ βλέπω μια σταδιακή διαδικασία που οδηγεί σε μεγαλύτερη αστυνομική παρουσία και σε έναν συνολικό μετασχηματισμό της περιοχής.
Η Αθήνα φαίνεται να σχεδιάζεται ολοένα και περισσότερο με όρους μεγάλων επενδύσεων και εμπορικής αξιοποίησης. Όμως οι πόλεις δεν αποτελούνται μόνο από κτίρια. Αποτελούνται από μνήμη, ανθρώπους και σχέσεις. Αυτά δεν αντικαθίστανται εύκολα.
Οι πρόσφατες εικόνες με τις μεγάλες ποσότητες λάσπης στους δρόμους της Κυψέλης, που συνδέθηκαν με τις εργασίες του μετρό, έδειξαν ότι ήδη υπάρχουν σοβαρές επιπτώσεις στην καθημερινότητα των κατοίκων. Αυτό από μόνο του γεννά εύλογα ερωτήματα για το πώς θα εξελιχθεί το έργο.
Παράλληλα, πραγματοποιούνται έλεγχοι σε κτίρια για πιθανές ρωγμές και επιπτώσεις από τις εργασίες. Οι έλεγχοι αυτοί αποτελούν μέρος των προβλεπόμενων διαδικασιών σε μεγάλα τεχνικά έργα. Ωστόσο, αν στο μέλλον υπάρξουν κτίρια που χαρακτηριστούν ακατάλληλα λόγω προβλημάτων που θα αποδοθούν στις εργασίες, τότε η σημερινή συζήτηση θα αποκτήσει διαφορετική βαρύτητα.
Οι γειτονιές όμως έχουν αποδείξει πολλές φορές ότι διαθέτουν μνήμη και αντοχή. Μπορεί να αλλάζουν οι δρόμοι, τα κτίρια και οι πλατείες, αλλά όταν ένας τόπος παραμένει ζωντανός, δύσκολα αποδέχεται αδιαμαρτύρητα να χάσει την ταυτότητά του. Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο που θα κρίνει το μέλλον τόσο της Κυψέλης όσο και των Εξαρχείων.