Η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την υγεία αποσπασματικά, σαν να πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά και όχι για έναν ζωντανό οργανισμό που αλλάζει χρόνο με τον χρόνο.
Και όμως, σε ολόκληρο τον κόσμο, η επιστήμη κινείται πλέον προς μία διαφορετική κατεύθυνση: τη χαρτογράφηση των μακροχρόνιων ασθενειών ανά περιοχή, περιβάλλον, επάγγελμα, ποιότητα νερού, ποιότητα αέρα και κοινωνικές συνθήκες.
Η Θεσσαλία άνοιξε ξανά αυτή τη συζήτηση μέσα από τη νόσο Parkinson. Όμως το θέμα είναι πολύ μεγαλύτερο.
Δεν μιλάμε μόνο για μία ασθένεια.
Μιλάμε για την ανάγκη να αρχίσει επιτέλους η Ελλάδα να καταγράφει συστηματικά καρκίνους, νευρολογικά νοσήματα, αυτοάνοσα, ανοσολογικές διαταραχές, χρόνιες φλεγμονές, αναπνευστικά προβλήματα, ανεξήγητες συσσωρεύσεις περιστατικών και τις μακροχρόνιες επιπτώσεις που άφησε πίσω της η πανδημία.
Η μετα-COVID εποχή άλλαξε τα πάντα.
Και το πιο επικίνδυνο λάθος θα ήταν να κάνουμε σαν να μην άλλαξε τίποτα.
Σε πολλές χώρες έχουν ήδη ξεκινήσει έρευνες για το long COVID, για αυξημένα αυτοάνοσα νοσήματα, για νευρολογικές επιπτώσεις μετά από λοίμωξη, για καρδιαγγειακές επιπλοκές, ανοσολογική απορρύθμιση, χρόνια κόπωση, γνωστική δυσλειτουργία και επίμονες φλεγμονώδεις αντιδράσεις.
Η επιστήμη ακόμα δεν έχει όλες τις απαντήσεις.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις.
Και εδώ βρίσκεται το μεγάλο ζήτημα για την Ελλάδα.
Δεν υπάρχει ουσιαστικός εθνικός μηχανισμός γεωγραφικής χαρτογράφησης χρόνιων ασθενειών που να συνδέει το περιβάλλον, την ποιότητα νερού, την ατμοσφαιρική ρύπανση, την επαγγελματική έκθεση, τις πλημμύρες, τις πυρκαγιές, τα αγροχημικά, τις βιομηχανικές περιοχές και τα επιδημιολογικά δεδομένα με τη μακροχρόνια υγεία του πληθυσμού.
Πρακτικά δηλαδή, η χώρα συχνά βλέπει μόνο το τελικό αποτέλεσμα: τον ασθενή.
Όχι το μοτίβο.
Κι όμως, τα μοτίβα είναι αυτά που σώζουν κοινωνίες.
Όταν σε μια περιοχή εμφανίζονται αυξημένα περιστατικά καρκίνου, Parkinson, σκλήρυνσης κατά πλάκας, θυρεοειδικών διαταραχών, αυτοάνοσων, αλλεργικών εξάρσεων ή παιδικών αναπτυξιακών προβλημάτων, η πολιτεία οφείλει να ενεργοποιεί μηχανισμό διερεύνησης.
Όχι χρόνια αργότερα.
Άμεσα.
Σήμερα όμως η Ελλάδα μοιάζει να λειτουργεί χωρίς πραγματικό επιδημιολογικό χάρτη μακροχρόνιων ασθενειών.
Και αυτό γίνεται ακόμα πιο επικίνδυνο μετά την πανδημία, τις πλημμύρες, τις μεγάλες πυρκαγιές, τη χρόνια επιβάρυνση υδροφόρων οριζόντων, την ατμοσφαιρική ρύπανση και την ακραία περιβαλλοντική πίεση που δέχεται πλέον η χώρα.
Δεν χρειάζεται πανικός.
Χρειάζεται κάτι πολύ πιο σοβαρό:
καταγραφή.
Γιατί χωρίς χαρτογράφηση, χωρίς διαφάνεια και χωρίς μακροχρόνια παρακολούθηση, κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει πραγματικά τι συμβαίνει στον πληθυσμό.
Και όταν μία χώρα δεν χαρτογραφεί την υγεία της, στην πραγματικότητα κινείται στα τυφλά.
Πηγές
Solomon Investigative Journalism Network — «Η αχαρτογράφητη νόσος της Θεσσαλίας»
wearesolomon.com/mag/thematikh/logodosia-diafaneia/i-axartografiti-nosos-tis-thessalias/
National Institutes of Health (NIH) — Μελέτες για Parkinson και έκθεση σε φυτοφάρμακα
pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7225589/
National Institutes of Health (NIH) — Περιβαλλοντικοί παράγοντες και νευροεκφυλιστικές νόσοι
pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11091623/
National Institutes of Health (NIH) — Γενετικοί και περιβαλλοντικοί μηχανισμοί στη νόσο Parkinson
pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12519879/
Johns Hopkins Medicine — Environmental toxins and Parkinson’s disease
hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/parkinsons-disease/can-environmental-toxins-cause-parkinson-disease
The Lancet Neurology — Σύγχρονες προσεγγίσεις για Parkinson και περιβαλλοντική έκθεση
sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S147444222500287X
World Health Organization (WHO) — Post COVID condition
who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/post-covid-19-condition
Nature Reviews Immunology — Ανοσολογικές επιπτώσεις μετά την COVID-19
nature.com/articles/s41577-023-00904-7
Centers for Disease Control and Prevention (CDC) — Long COVID and chronic health effects
cdc.gov/covid/long-term-effects/
European Environment Agency — Περιβαλλοντική ρύπανση και χρόνιες ασθένειες στην Ευρώπη
eea.europa.eu/publications/europes-air-quality-status-2024