Υπάρχει μια εύκολη απόφαση και μια δύσκολη.
Η εύκολη είναι να απαγορεύσεις.
Η δύσκολη είναι να καταλάβεις.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε να μιλήσει για απαγόρευση των social media κάτω των 15. Ακούγεται σαν προστασία. Στην πράξη, μοιάζει περισσότερο με απομάκρυνση από το πρόβλημα.
Γιατί το πρόβλημα δεν είναι τα παιδιά.
Το πρόβλημα είναι αυτό που έχουν γίνει τα ίδια τα social media και κυρίως πλατφόρμες όπως το TikTok … μάλλον καλύτερα να πούμε όχι οι πλατφόρμες αλλά ο τρόπος χρήσης τους.
Κάποτε ήταν ένας χώρος δημιουργίας.
Παιδιά που έστηναν ένα κινητό και έφτιαχναν κάτι αστείο, κάτι αυθόρμητο, κάτι δικό τους. Δεν υπήρχε στρατηγική. Δεν υπήρχε χρήμα. Δεν υπήρχε ανάγκη να εντυπωσιάσεις κάποιον που δεν σε γνωρίζει.
Σήμερα, μεγάλο μέρος αυτού του χώρου έχει μετατραπεί σε κάτι άλλο.
Live streams που θυμίζουν τηλεμάρκετινγκ συναισθημάτων.
Δωρεές που ρέουν χωρίς κανέναν ουσιαστικό έλεγχο.
Προφίλ που χτίζονται πάνω σε προκλήσεις, συγκρούσεις και προσβολές που πολλές φορές καταλήγουν και σε αληθινές συμπλοκές.
Ένα λεξιλόγιο που δεν σοκάρει πια — απλά έχει γίνει κανονικότητα.
Και κάπου εκεί, εμφανίζεται η “λύση”: να φύγουν τα παιδιά.
Αντί να μπει τάξη σε ένα σύστημα που παράγει αυτή την εικόνα, επιλέγεται να αποκλειστούν εκείνοι που δεν το δημιούργησαν. Είναι σαν να βλέπεις ένα δωμάτιο να καίγεται και να λες “βγάλτε τα παιδιά έξω”, χωρίς να σβήσεις τη φωτιά.
Ναι, τα παιδιά χρειάζονται προστασία.
Αλλά η προστασία δεν είναι απομάκρυνση από την πραγματικότητα. Είναι κατανόηση της πραγματικότητας.
Και εδώ υπάρχει ένα κενό που δεν καλύπτεται με καμία απαγόρευση.
Η πραγματική εικόνα του διαδικτύου δεν φαίνεται από έξω.
Δεν φαίνεται μέσα από παρουσιάσεις, reports και εισηγήσεις συμβούλων.
Ο αλγόριθμος δείχνει διαφορετικά πράγματα σε διαφορετικούς ανθρώπους. Δημιουργεί μια “καθαρή” βιτρίνα προς τα πάνω και αφήνει τον θόρυβο να κυκλοφορεί αλλού.
Αν θέλεις να καταλάβεις τι πραγματικά συμβαίνει, δεν αρκεί να στο πουν.
Πρέπει να το δεις.
Να μπεις χωρίς όνομα.
Να φτιάξεις ένα προφίλ που δεν σε προστατεύει.
Να ακολουθήσεις εκείνα τα accounts που δεν θα σου πρότεινε ποτέ κανείς δημόσια.
Να αφήσεις τον αλγόριθμο να σε πάει εκεί που πηγαίνει ένα παιδί.
Εκεί θα δεις την πραγματικότητα.
Θα δεις γιατί αυτός ο χώρος έχει γίνει πρόβλημα.
Και θα δεις ότι το πρόβλημα δεν λύνεται με αποκλεισμό, αλλά με παρέμβαση.
Γιατί αν δεν καταλάβεις το σύστημα, δεν μπορείς να το ρυθμίσεις.
Και αν δεν το ρυθμίσεις, απλά θα συνεχίσει να λειτουργεί — με ή χωρίς τα παιδιά.
Γιατί δεν ρωτάς το ηλεκτρονικό έγκλημα τι καταγγελίες έχει στοιβάξει τα τελευταία χρόνια και για ποια θέματα;
Η απαγόρευση είναι απόφαση.
Η κατανόηση είναι ευθύνη.
Και η ευθύνη δεν μεταφέρεται. Αναλαμβάνεται.