Κάτι αλλάζει στην Ευρώπη.
Δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο γεγονός, ούτε για μια συγκυριακή έκρηξη που θα περάσει με τον χρόνο.
Από τη Γαλλία μέχρι τη Γερμανία, από τη Βρετανία μέχρι την Ελλάδα, όλο και μεγαλύτερα τμήματα της κοινωνίας βγαίνουν στους δρόμους, αμφισβητούν επίσημες αφηγήσεις και εκφράζουν μια δυσπιστία που πριν από λίγα χρόνια θα ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς.
Στη Γαλλία, οι εικόνες συγκρούσεων και κοινωνικής έντασης επανέρχονται συνεχώς. Άλλοτε με αφορμή κοινωνικά ζητήματα, άλλοτε πολιτικές αποφάσεις και άλλοτε γεγονότα που λειτουργούν ως πυροκροτητής μιας ήδη φορτισμένης κατάστασης.
Στη Γερμανία, χιλιάδες άνθρωποι συμμετέχουν σε κινητοποιήσεις για τη Γάζα και τον Λίβανο, αμφισβητώντας ανοιχτά τις επιλογές της γερμανικής πολιτικής ηγεσίας και ζητώντας διαφορετική στάση απέναντι στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Στη Βρετανία, τεράστιες διαδηλώσεις έχουν επαναληφθεί πολλές φορές τα τελευταία χρόνια, είτε για τη Γάζα είτε για κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα, αποκαλύπτοντας μια κοινωνία που μοιάζει ολοένα και πιο διχασμένη ως προς την κατεύθυνση που ακολουθεί η χώρα.
Και στην Ελλάδα;
Η Ελλάδα παρουσιάζει μια διαφορετική εικόνα, αλλά ίσως το ίδιο φαινόμενο. Η δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς, στα κόμματα, στα μέσα ενημέρωσης και γενικότερα απέναντι σε κάθε μορφή εξουσίας βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Οι πολίτες μπορεί να μην κατεβαίνουν καθημερινά στους δρόμους, όμως η αμφισβήτηση είναι πλέον διάχυτη σε ολόκληρη την κοινωνία.
Το κοινό στοιχείο όλων αυτών των χωρών δεν είναι η ιδεολογία.
Δεν είναι η δεξιά.
Δεν είναι η αριστερά.
Δεν είναι ο εθνικισμός.
Δεν είναι ο διεθνισμός.
Το κοινό στοιχείο είναι ότι ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι δείχνουν να μην αποδέχονται πλέον αδιαμαρτύρητα τα αφηγήματα που τους παρουσιάζονται ως μοναδική αλήθεια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν πάντα δίκιο.
Ούτε ότι κάθε διαδήλωση εκφράζει τη βούληση της πλειοψηφίας.
Σημαίνει όμως ότι ένα σημαντικό κομμάτι της ευρωπαϊκής κοινωνίας αναζητά άλλες απαντήσεις από αυτές που προσφέρει το πολιτικό σύστημα.
Η Ευρώπη φαίνεται να αναπτύσσει στο εσωτερικό της ένα νέο κοινωνικό ρεύμα.
Ένα ρεύμα που δεν έχει ενιαία ηγεσία, δεν έχει κοινό κόμμα, δεν έχει κοινή ιδεολογία και συχνά δεν έχει καν κοινά αιτήματα.
Έχει όμως ένα κοινό χαρακτηριστικό:
Την άρνηση να αποδεχθεί ότι οι μεγάλες αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται ερήμην των κοινωνιών.
Ίσως λοιπόν το σημαντικότερο ερώτημα της εποχής μας να μην είναι τι συμβαίνει στη Γαλλία, στη Γερμανία, στη Βρετανία ή στην Ελλάδα.
Ίσως το πραγματικό ερώτημα να είναι αν βρισκόμαστε μπροστά στη γέννηση ενός νέου ευρωπαϊκού κοινωνικού κύματος που δεν χωρά πλέον στα παραδοσιακά πολιτικά καλούπια.
Και αν αυτό συμβαίνει, τότε οι διαδηλώσεις που βλέπουμε σήμερα ίσως να είναι μόνο η αρχή.