Μία από τις σκληρότερες δημόσιες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στον χώρο της φιλοζωίας πραγματοποίησε η ΝΕΜΕΣΙΣ, απαντώντας στην πρόσφατη ανακοίνωση της ΠΦΠΟ και ανοίγοντας εκ νέου τη συζήτηση γύρω από τον ρόλο των φιλοζωικών οργανώσεων, τη σχέση τους με την πολιτική εξουσία και την πραγματική κατάσταση που βιώνουν τα ζώα στην Ελλάδα.
Στην εκτενή ανακοίνωσή της, η ΝΕΜΕΣΙΣ απορρίπτει κατηγορηματικά τις αναφορές της ΠΦΠΟ περί «παραχάραξης» και «παραποιημένων φωτογραφιών», ζητώντας δημόσια να προσδιοριστούν συγκεκριμένα περιστατικά, πρόσωπα και αποδεικτικά στοιχεία. Παράλληλα, δηλώνει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί υπαινιγμούς και αόριστες κατηγορίες που, όπως υποστηρίζει, πλήττουν την αξιοπιστία της Ομοσπονδίας και των μελών της.
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν βρίσκεται μόνο στο συγκεκριμένο σημείο της αντιπαράθεσης.
Η ουσία της ανακοίνωσης βρίσκεται αλλού.
Η ΝΕΜΕΣΙΣ αμφισβητεί ευθέως τη στρατηγική που ακολουθήθηκε τα τελευταία χρόνια από ένα σημαντικό τμήμα του οργανωμένου φιλοζωικού χώρου. Υποστηρίζει ότι η κατάσταση των ζώων παραμένει δραματική, ότι τα αδέσποτα συνεχίζουν να αυξάνονται, ότι οι μηχανισμοί ελέγχου υπολειτουργούν και ότι οι νομοθετικές παρεμβάσεις δεν έχουν αποδώσει τα αποτελέσματα που είχαν υποσχεθεί.
Στο ίδιο πλαίσιο, ασκεί κριτική στην ΠΦΠΟ για τη στάση που διατήρησε απέναντι στον νόμο Άργος και για την ταύτιση που, κατά την άποψή της, υπήρξε με κυβερνητικές επιλογές και πολιτικές που προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις σε μεγάλα τμήματα του φιλοζωικού κόσμου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το σημείο της ανακοίνωσης όπου γίνεται αναφορά στις σχέσεις μεταξύ κρατικών δομών και μη κυβερνητικών οργανώσεων. Η ΝΕΜΕΣΙΣ αφήνει σαφείς αιχμές για τη διαμόρφωση ενός πλαισίου μέσα στο οποίο ορισμένες οργανώσεις εμφανίζονται να αποκτούν ρόλο που υπερβαίνει τα παραδοσιακά όρια της κοινωνίας των πολιτών.
Πρόκειται για μια συζήτηση που τα τελευταία χρόνια έχει ανοίξει επανειλημμένα στη δημόσια σφαίρα. Ο λόγος είναι απλός. Ο ιστορικός ρόλος μιας μη κυβερνητικής οργάνωσης ήταν πάντοτε να ελέγχει, να πιέζει και να αμφισβητεί την εξουσία όταν θεωρεί ότι οι πολιτικές επιλογές δεν υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον ή, στην προκειμένη περίπτωση, την προστασία των ζώων.
Η ΝΕΜΕΣΙΣ ουσιαστικά θέτει το ερώτημα αν σε ορισμένες περιπτώσεις τα όρια αυτά παραμένουν απολύτως διακριτά ή αν έχει δημιουργηθεί μια νέα πραγματικότητα, όπου οργανώσεις συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση πολιτικών, διατηρώντας ταυτόχρονα τον τίτλο της ανεξάρτητης μη κυβερνητικής παρουσίας.
Είναι ένα ερώτημα που ξεπερνά κατά πολύ τη συγκεκριμένη αντιπαράθεση και αφορά συνολικά τη λειτουργία των θεσμών.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά επίσης το σημείο όπου η ΝΕΜΕΣΙΣ αναφέρεται στον ρόλο των οργανώσεων απέναντι στην εξουσία.
Κατά την Ομοσπονδία, μια φιλοζωική οργάνωση οφείλει να λειτουργεί ως ανεξάρτητη δύναμη διεκδίκησης και όχι ως απολογητής κυβερνητικών επιλογών. Για τον λόγο αυτό απορρίπτει τη λογική των συνεχών συμβιβασμών, διατυπώνοντας τη φράση που ουσιαστικά συνοψίζει ολόκληρη την ανακοίνωση:
«Ο συμβιβασμός δεν είναι διπλωματία.»
Πρόκειται για μια φράση που ξεπερνά τα όρια της συγκεκριμένης αντιπαράθεσης και αγγίζει τον πυρήνα μιας ευρύτερης συζήτησης που εξελίσσεται εδώ και χρόνια.
Μπορεί μια οργάνωση να διατηρεί τον χαρακτήρα της ως ανεξάρτητη φωνή όταν βρίσκεται σε διαρκή θεσμική συνεργασία με την πολιτική εξουσία;
Μπορεί να ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο σε πολιτικές τις οποίες έχει δημόσια υποστηρίξει;
Πού ακριβώς βρίσκονται τα όρια ανάμεσα στη συνεργασία και την ταύτιση;
Τα ερωτήματα αυτά δεν απαντώνται εύκολα.
Ωστόσο, η ΝΕΜΕΣΙΣ φαίνεται αποφασισμένη να τα θέσει δημόσια.
Παρά τις ιδιαίτερα σκληρές διατυπώσεις της, η ανακοίνωση κλείνει με κάλεσμα για συνεργασία όλων των φιλοζωικών φορέων, συμπεριλαμβανομένης της ίδιας της ΠΦΠΟ, υπό την προϋπόθεση ότι κοινός άξονας θα είναι η ουσιαστική αντιμετώπιση του προβλήματος των αδέσποτων και η προστασία των ζώων.
Από δημοσιογραφική σκοπιά, ανεξάρτητα από το αν συμφωνεί ή διαφωνεί κανείς με όλες τις θέσεις που διατυπώνονται, η παρέμβαση της ΝΕΜΕΣΙΣ καταγράφει κάτι που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί.
Για πρώτη φορά μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα, ένας μεγάλος φιλοζωικός φορέας δεν περιορίζεται σε επιμέρους διαφωνίες, αλλά αμφισβητεί συνολικά το μοντέλο διαχείρισης που κυριάρχησε τα τελευταία χρόνια γύρω από τον νόμο Άργος, τις πολιτικές για τα ζώα και τις σχέσεις που αναπτύχθηκαν μεταξύ κρατικών μηχανισμών και οργανώσεων που διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωσή τους.
Το αν αυτή η παρέμβαση θα αποτελέσει την αρχή ενός ευρύτερου δημόσιου διαλόγου ή απλώς ένα ακόμη επεισόδιο σε μια μακρά αντιπαράθεση, μένει να φανεί.
Ένα όμως είναι βέβαιο.
Η συζήτηση άνοιξε ξανά.
Και αυτή τη φορά φαίνεται πως δύσκολα θα κλείσει.