Αν υπάρχει ένα θέμα που ενώνει δημιουργούς περιεχομένου από κάθε γωνιά του πλανήτη, αυτό είναι το λεγόμενο shadow ban.
Χιλιάδες άνθρωποι, από μικρούς δημιουργούς μέχρι κανάλια με εκατομμύρια συνδρομητές, περιγράφουν εδώ και χρόνια ακριβώς το ίδιο φαινόμενο. Οι προβολές πέφτουν ξαφνικά χωρίς προφανή λόγο. Οι ειδοποιήσεις δεν φτάνουν ποτέ στους συνδρομητές. Βίντεο που μέχρι χθες είχαν κανονική απήχηση εξαφανίζονται από τις προτάσεις της πλατφόρμας.
Το παράδοξο είναι ότι η συζήτηση αυτή δεν ξεκίνησε χθες. Κρατάει πάνω από μία δεκαετία.
Αν πρόκειται για μια μαζική αυταπάτη, τότε πώς είναι δυνατόν να τη συναντά κανείς σε κάθε χώρα, σε κάθε γλώσσα και σε κάθε κατηγορία περιεχομένου;
Γιατί μεγάλοι δημιουργοί συνεχίζουν να ζητούν από τους θεατές να πατήσουν το καμπανάκι των ειδοποιήσεων; Γιατί οι ίδιοι οι χρήστες δηλώνουν ότι ενώ είναι εγγεγραμμένοι σε ένα κανάλι, δεν ενημερώνονται ποτέ για νέο περιεχόμενο;
Κάποια στιγμή η απάντηση “έτσι λειτουργεί ο αλγόριθμος” παύει να είναι εξήγηση και μετατρέπεται σε υπεκφυγή.
Η πανδημία αποτέλεσε ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Για μεγάλο χρονικό διάστημα συγκεκριμένες λέξεις, συγκεκριμένες αναφορές και συγκεκριμένες απόψεις αντιμετωπίζονταν με διαφορετικό τρόπο από άλλες. Αργότερα ήρθαν οι πόλεμοι, οι γεωπολιτικές συγκρούσεις και νέα θέματα που συνοδεύτηκαν από αντίστοιχες καταγγελίες.
Το ερώτημα παραμένει το ίδιο:
Ποιος αποφασίζει τι θα δει ο κόσμος και τι όχι;
Γιατί οι αλγόριθμοι δεν είναι φυσικός νόμος.
Δεν είναι βροχή.
Δεν είναι βαρύτητα.
Είναι ανθρώπινα κατασκευάσματα.
Γράφονται από ανθρώπους, τροποποιούνται από ανθρώπους και υπηρετούν τις προτεραιότητες των εταιρειών που τους δημιουργούν.
Ένα ακόμη ζήτημα που σπάνια συζητείται είναι η αδυναμία αυτών των συστημάτων να κατανοήσουν οτιδήποτε ξεφεύγει από την τυποποίηση.
Ένα κανάλι που μιλά μόνο για μαγειρική είναι εύκολο να ταξινομηθεί.
Ένα κανάλι που μιλά μόνο για τεχνολογία επίσης.
Τι γίνεται όμως όταν ένας άνθρωπος ασχολείται με περισσότερα από ένα αντικείμενα; Όταν συνδυάζει δημοσιογραφία, μουσική, τεχνολογία, κοινωνικά ζητήματα και προσωπικές εμπειρίες;
Πολλοί δημιουργοί πιστεύουν ότι ακριβώς εκεί αρχίζουν τα προβλήματα. Το σύστημα δεν ξέρει πού να τους κατατάξει και τελικά περιορίζει την ορατότητά τους αντί να προσπαθήσει να κατανοήσει το περιεχόμενό τους.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα όμως δεν είναι ούτε το shadow ban ούτε οι προβολές.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η έλλειψη διαφάνειας.
Μιλάμε για πλατφόρμες που επηρεάζουν την ενημέρωση δισεκατομμυρίων ανθρώπων, καθορίζουν ποια θέματα θα γίνουν γνωστά και ποια θα θαφτούν, ενώ ταυτόχρονα κανείς εκτός των ίδιων των εταιρειών δεν γνωρίζει με ακρίβεια πώς λειτουργούν οι μηχανισμοί προώθησης και υποβάθμισης περιεχομένου.
Κι όμως, παρά τη δύναμη που έχουν αποκτήσει, οι κοινωνίες μοιάζουν να το έχουν αποδεχτεί ως κάτι φυσιολογικό.
Ίσως γιατί οι περισσότεροι πιστεύουν ότι το πρόβλημα αφορά μόνο τους δημιουργούς.
Στην πραγματικότητα αφορά τους πάντες.
Γιατί όταν μια εταιρεία αποκτά τη δυνατότητα να επηρεάζει τι βλέπει ο κόσμος, τότε δεν διαχειρίζεται απλώς περιεχόμενο.
Διαχειρίζεται την ίδια την πραγματικότητα μέσα από την οποία σχηματίζονται οι απόψεις, οι αποφάσεις και τελικά η εικόνα που έχουμε για τον κόσμο.
Και αυτό είναι πολύ μεγαλύτερο θέμα από μερικές χαμένες προβολές στο YouTube.