Έχω πει πολλές φορές ότι το να έχεις δημόσιο λόγο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κατανοείς και τη δυναμική του.
Από την πρώτη στιγμή είπα ξεκάθαρα πως αυτό που παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας αποτελεί ίσως τον χειρότερο δυνατό τρόπο επιστροφής του στην πολιτική σκηνή. Σε σημείο που αναρωτιέται κανείς αν πρόκειται για το πρώτο πολιτικό εγχείρημα που τραυματίστηκε τόσο σοβαρά από την ίδια του την ανακοίνωση.
Όμως υπάρχει ένα σημείο όπου η κριτική σταματά και αρχίζει κάτι άλλο.
Το να βλέπεις ένα ολόκληρο διαδίκτυο να γελοιοποιεί έναν πρώην πρωθυπουργό — όποιος κι αν είναι αυτός — δεν είναι πολιτικός πολιτισμός. Είναι τοξικότητα. Είναι δυσοσμία εποχής.
Δεν μιλάμε πλέον για πολιτική αντιπαράθεση. Μιλάμε για μια κοινωνία που έχει μάθει να κατασπαράζει εικόνες μέχρι να μην απομείνει τίποτα όρθιο.
Meme, χλευασμός, ειρωνεία, αποδόμηση κάθε λέξης, κάθε έκφρασης, κάθε συμβολισμού. Εμπλέχθηκε ολόκληρη η ιστορία της Μεταπολίτευσης μέσα σε λίγες ώρες διαδικτυακής κατανάλωσης.
Και ναι, ίσως μέρος αυτού να το προκάλεσε και ο ίδιος. Η πολιτική επικοινωνία έχει συνέπειες. Όταν παρουσιάζεις κάτι με τρόπο υπερβολικά σκηνοθετημένο, όταν επιχειρείς να χτίσεις μύθο πριν προλάβει να μιλήσει η πραγματικότητα, τότε ανοίγεις μόνος σου την πόρτα στην ειρωνεία.
Το ερώτημα όμως είναι άλλο:
Πού μπαίνει ο προσωπικός κόφτης;
Σε μια περίοδο όπου η Ελλάδα αντιμετωπίζει σοβαρά γεωπολιτικά ζητήματα, με την Τουρκία διαρκώς απέναντι, εμείς παρουσιάζουμε προς τα έξω μια κοινωνία που διασκεδάζει γελοιοποιώντας πρώην πρωθυπουργούς της και θεωρούμε ότι αυτό δεν αγγίζει ούτε την εικόνα της χώρας ούτε την εξωτερική πολιτική.
Λάθος.
Οι κοινωνίες εκπέμπουν εικόνα ισχύος ή εικόνα αποσύνθεσης. Και πολλές φορές δεν το καταλαβαίνουν καν.
Θα πω όμως και κάτι ακόμα, γιατί προσπαθώ πάντα να σκέφτομαι τα πράγματα σε δεύτερο και τρίτο χρόνο.
Προσπαθώ πραγματικά να κατανοήσω ποια επικοινωνιακή ομάδα ή ποια εταιρεία συμβούλων κρύβεται πίσω από αυτό το τερατούργημα. Τα λάθη που έγιναν είναι τόσο στοιχειώδη, που δύσκολα πιστεύει κανείς ότι πρόκειται απλώς για ανικανότητα.
Αν ήθελαν να παρουσιάσουν έναν άνθρωπο ως «επιστροφή», «αντίσταση» ή «επανεκκίνηση», τότε όλο αυτό το υπερσκηνοθετημένο μοντέλο ήταν σχεδόν εγγυημένο ότι θα προκαλούσε αντίδραση.
Και εδώ αρχίζει η πιο επικίνδυνη σκέψη:
Μήπως τελικά αυτός ο θόρυβος ήταν μέρος του σχεδίου;
Μήπως ο στόχος της πρώτης φάσης δεν ήταν η αποδοχή αλλά η απόλυτη κυριαρχία στην επικαιρότητα;
Γιατί η σύγχρονη επικοινωνία δεν λειτουργεί πάντα με όρους συμπάθειας. Λειτουργεί με όρους κατάληψης προσοχής.
Προσοχή λοιπόν.
Κατανοώ πλήρως την πίκρα, την ειρωνεία και την αγανάκτηση πολλών ανθρώπων για όσα είδαν. Όμως κρατήστε μικρό καλάθι.
Η επικοινωνία έχει φτάσει πλέον σε επίπεδο όπου μπορεί να χειραγωγεί ολόκληρες κοινωνίες χωρίς εκείνες να καταλαβαίνουν καν ότι συμμετέχουν στο παιχνίδι.