Το να παίρνεις αποφάσεις για τη φύση είναι εύκολο όταν βρίσκεσαι πίσω από ένα γραφείο. Η ίδια η φύση όμως έχει μια ιδιότητα που συχνά ξεχνάμε. Δεν ενδιαφέρεται για τις θεωρίες μας. Δεν διαβάζει νόμους. Δεν ακολουθεί αφηγήματα. Απαντά μόνο μέσα από τις συνέπειες.
Ότι ο νόμος Άργος σχεδιάστηκε μακριά από τον πραγματικό χώρο των ζώων είναι πλέον εμφανές. Όταν μια πολιτική έρχεται σε σύγκρουση με τους κτηνιάτρους, τους αγρότες, τους κτηνοτρόφους και τους κυνηγούς, δηλαδή με ανθρώπους που ζουν καθημερινά δίπλα στα ζώα και στη φύση, τότε κάτι έχει πάει λάθος από την αρχή.
Οι συγκεκριμένοι χώροι δεν αποτελούν μια μικρή μειοψηφία. Αντιπροσωπεύουν ένα τεράστιο κομμάτι της πραγματικότητας γύρω από τα ζώα συντροφιάς στην Ελλάδα. Παρ’ όλα αυτά, αντιμετωπίστηκαν πολλές φορές σαν εμπόδιο και όχι σαν συνομιλητές.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα όμως δεν βρίσκεται μόνο εκεί.
Όταν μια κοινωνία αρχίζει να αντιμετωπίζει τη μαζική στείρωση ως μοναδική λύση, ανοίγει μια συζήτηση πολύ μεγαλύτερη από αυτή που πιστεύει. Δεν αφορά μόνο τον σκύλο. Αφορά τη συνολική σχέση του ανθρώπου με τη φύση.
Ο σκύλος παρουσιάζεται πλέον ως ένα ον που πρέπει προληπτικά να τροποποιηθεί βιολογικά, ανεξάρτητα από την ατομική του κατάσταση, την υγεία του ή τη γνώμη του κτηνιάτρου που τον παρακολουθεί. Η λογική αυτή μετατρέπει μια ιατρική πράξη σε γενική πολιτική επιλογή.
Παρακολουθώ τον τελευταίο χρόνο όλο και περισσότερες αναφορές για λύκους, αλεπούδες και άλλα άγρια ζώα που εμφανίζονται πολύ πιο κοντά στον αστικό ιστό απ’ ό,τι συνέβαινε παλαιότερα.
Πρόσφατα βρέθηκα στην Ιπποκράτειο Πολιτεία. Όσοι γνωρίζουν την περιοχή θυμούνται ότι επί χρόνια υπήρχαν αγέλες σκύλων που έφταναν ακόμη και τα τριάντα ζώα. Δεν μιλώ για κατοικίδια του καναπέ. Μιλώ για μεγάλους σκύλους, από ποιμενικούς μέχρι ημίαιμους καυκάσιους, που λειτουργούσαν ως πραγματικό κομμάτι του τοπικού οικοσυστήματος. Σκυλιά που θα τα έβλεπες ακόμα και να κυνηγούν για την τροφή τους! Κοντά στην γνωστή λίμνη Μπελέτσι δεν είδα ούτε έναν σκύλο!
Σήμερα επίσης οι κάτοικοι περιγράφουν μια διαφορετική εικόνα. Οι λύκοι κατεβαίνουν όλο και χαμηλότερα. Οι εμφανίσεις τους κοντά σε κατοικημένες περιοχές γίνονται συχνότερες. Κάποιοι θα πουν ότι δεν υπάρχει καμία σχέση με τις πολιτικές διαχείρισης των σκύλων.
Είναι μια άποψη.
Όμως με την ίδια ευκολία μπορεί κάποιος να θέσει το αντίθετο ερώτημα: είμαστε βέβαιοι ότι η δραστική μεταβολή της παρουσίας των σκύλων σε πολλές περιοχές δεν επηρεάζει καθόλου τις ισορροπίες που υπήρχαν επί δεκαετίες;
Η φύση λειτουργεί ως σύστημα. Όταν αφαιρείς ή περιορίζεις μαζικά έναν κρίκο της αλυσίδας, δεν μπορείς να είσαι βέβαιος ότι όλα τα υπόλοιπα θα παραμείνουν ακριβώς τα ίδια.
Κάπου στην πορεία ξεχάσαμε και κάτι ακόμη.
Ο σκύλος δεν βρέθηκε δίπλα στον άνθρωπο για να φωτογραφίζεται σε κοινωνικά δίκτυα. Η ιστορική του αποστολή ήταν να φυλάει, να προστατεύει, να συνοδεύει, να εργάζεται. Να υπερασπίζεται οικισμούς, κοπάδια και ανθρώπους. Έτσι δημιουργήθηκε η σχέση μας μαζί του και έτσι πορευτήκαμε χιλιάδες χρόνια.
Η Ελλάδα δεν είναι μια αποστειρωμένη μητρόπολη. Ακόμη και η Αθήνα περιβάλλεται από βουνά, δάση και φυσικά οικοσυστήματα που επικοινωνούν διαρκώς με τον αστικό ιστό. Οι διαχωριστικές γραμμές που σχεδιάζουμε στους χάρτες δεν υπάρχουν για τα ζώα.
Γι’ αυτό και χρειάζεται μεγάλη προσοχή.
Πριν μετατρέψουμε τη μαζική στείρωση σε αδιαπραγμάτευτο δόγμα, ίσως αξίζει να σταματήσουμε για λίγο και να παρατηρήσουμε τι συμβαίνει γύρω μας. Η φύση συχνά προειδοποιεί πολύ νωρίτερα από όσο αντιλαμβάνονται οι νόμοι.
Διότι αν συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε κάθε πρόβλημα με μία μόνο λύση, υπάρχει ο κίνδυνος κάποια στιγμή να βρεθούμε αντιμέτωποι με νέα προβλήματα που κανείς δεν είχε προβλέψει.
Και τότε η φύση θα έχει ήδη δώσει τη δική της απάντηση.