Υπάρχουν στιγμές που μια χώρα δεν χρειάζεται άλλες κραυγές. Χρειάζεται πρόσωπα που κουβαλούν βάρος. Όχι μόνο πολιτικό βάρος, αλλά ανθρώπινο. Και ίσως γι’ αυτό η εικόνα μιας χειραψίας ανάμεσα στον Αντώνη Σαμαρά και τη Ντόρα Μπακογιάννη να είχε μεγαλύτερη σημασία από εκατοντάδες τηλεοπτικά πάνελ και χιλιάδες λέξεις πολιτικής τοξικότητας.
Γιατί πίσω από τα κόμματα, τις διαδρομές, τις συγκρούσεις και τα λάθη, υπάρχουν άνθρωποι που πέρασαν μέσα από προσωπικές απώλειες, πολιτικές καταιγίδες και ιστορικές στιγμές της χώρας. Και όταν μια κοινωνία αρχίζει να χάνει ολοκληρωτικά την εμπιστοσύνη της προς το πολιτικό σύστημα, το πρώτο πράγμα που αναζητά δεν είναι απαραίτητα «σωτήρες». Αναζητά πολιτικό βάθος. Αναζητά σταθερότητα. Αναζητά πρόσωπα που, είτε συμφωνείς είτε διαφωνείς μαζί τους, γνωρίζουν τι σημαίνει κράτος.
Κατά την άποψή μου, αυτή τη στιγμή τρία υπαρκτά πολιτικά κεφάλαια εξακολουθούν να υπάρχουν στον χώρο της συντηρητικής παράταξης: ο Κώστας Καραμανλής, η Ντόρα Μπακογιάννη και ο Αντώνης Σαμαράς.
Όχι επειδή είναι αλάνθαστοι. Όχι επειδή δεν κουβαλούν πολιτικές ευθύνες ή ιστορικές σκιές. Αλλά επειδή εκπροσωπούν ακόμη κάτι που τείνει να εξαφανιστεί: την έννοια της πολιτικής παρουσίας με ιστορική συνέχεια.
Η χώρα μοιάζει εγκλωβισμένη σε μια διαρκή προεκλογική υστερία. Κόμματα που αντί να λειτουργούν ως αντιπολίτευση, λειτουργούν σαν μηχανισμοί διαρκούς προσωπικής ανάδειξης. Φωνές που ουρλιάζουν χωρίς να συνομιλούν. Ένας δημόσιος λόγος που πολλές φορές θυμίζει περισσότερο ψηφιακό εμφύλιο παρά κοινοβουλευτική δημοκρατία.
Και ίσως εκεί βρίσκεται το μεγαλύτερο πρόβλημα. Όχι μόνο στην κυβέρνηση. Αλλά στη συνολική κατάρρευση της πολιτικής σοβαρότητας.
Δεν χρειάζεται να συμφωνεί κανείς με τον καραμανλισμό, ούτε με τη σαμαρική ή μητσοτακική παράδοση, για να αναγνωρίσει ότι η χώρα κάποτε είχε πολιτικές σχολές σκέψης. Είχε εσωτερικές ισορροπίες. Είχε πρόσωπα που μπορούσαν να συνυπάρξουν χωρίς να μετατρέπουν κάθε διαφωνία σε δημόσια εκτέλεση.
Γι’ αυτό και η εικόνα εκείνης της χειραψίας είχε συμβολισμό. Γιατί έδειξε — έστω για λίγα δευτερόλεπτα — δύο ανθρώπους που έμοιαζαν έτοιμοι να αφήσουν πίσω τους μέρος της σύγκρουσης. Και αν δίπλα σε αυτό το κάδρο έμπαινε και ο Κώστας Καραμανλής, ίσως να σχηματιζόταν κάτι που σήμερα λείπει δραματικά από τη χώρα: η αίσθηση πολιτικής ενότητας χωρίς κατάργηση της πολιτικής ταυτότητας.
Δεν ξέρω αν η Ελλάδα είναι πλέον ικανή να παράξει τέτοιες συνθέσεις. Ούτε αν τα ίδια τα πρόσωπα το επιθυμούν. Ξέρω όμως ότι όσο η πολιτική μετατρέπεται αποκλειστικά σε μηχανισμό επικοινωνίας, τόσο μεγαλύτερο θα γίνεται το κενό ανάμεσα στον πολίτη και το κράτος.
Και αυτό το κενό είναι πολύ πιο επικίνδυνο από οποιαδήποτε εκλογική ήττα.