Η Ελλάδα κουβαλά μια σκοτεινή συνέχεια που διαπερνά δεκαετίες.
Αλλάζουν κυβερνήσεις, αλλάζουν συνθήματα, αλλάζουν ιδεολογίες, αλλά το μοτίβο επιστρέφει ξανά και ξανά:
Όποτε εμφανίζονται άνθρωποι που προσπαθούν να μιλήσουν για ειρήνη, αξιοπρέπεια, κοινωνική συνοχή ή ανθρώπινη ενότητα, εμφανίζεται και μια δύναμη που αντιδρά βίαια.
Άλλοτε λέγεται παρακράτος.
Άλλοτε “τάξη”.
Άλλοτε “αντίσταση”.
Άλλοτε “επαναστατική βία”.
Άλλοτε “μεμονωμένο περιστατικό”.
Το αποτέλεσμα όμως παραμένει ίδιο.
Ο Γρηγόρης Λαμπράκης μιλούσε για ειρήνη και αφοπλισμό σε μια Ελλάδα που ακόμα αιμορραγούσε από τον εμφύλιο. Δεν κρατούσε όπλο. Κρατούσε πανό ειρήνης.
Δολοφονήθηκε στη Θεσσαλονίκη και μαζί του αποκαλύφθηκε μπροστά σε όλη τη χώρα η ύπαρξη ενός μηχανισμού που λειτουργούσε πίσω από το επίσημο κράτος.
Η Ηρώ Κωνσταντοπούλου, παιδί σχεδόν ακόμα, έσκισε την προκήρυξη για τον Ζέρβα! Μπήκε στην αντίσταση και αγωνίστηκε κατά των κατοχικών δυνάμεων. Συνελήφθη, βασανίστηκε και εκτελέστηκε στην Καισαριανή στα 17 της χρόνια.
Το μήνυμα ήταν σαφές:
όποιος σηκώνει κεφάλι απέναντι στον φόβο πρέπει να παραδειγματίζεται.
Ο Παύλος Μπακογιάννης επιχείρησε να μιλήσει για εθνική συμφιλίωση σε μια χώρα που είχε μάθει να επιβιώνει μέσα από στρατόπεδα και πολιτικό μίσος.
Δολοφονήθηκε γιατί πίστευε ότι οι Έλληνες μπορούσαν να συνυπάρξουν χωρίς να λειτουργούν σαν εμφυλιοπολεμικοί αντίπαλοι.
Ο Μιχάλης Καλτεζάς και ο Αλέξανδρος Γρηγορόπουλος έγιναν τα πρόσωπα μιας νεολαίας που μεγάλωνε με θυμό απέναντι στην εξουσία και στην αστυνομική αυθαιρεσία με ιδεώδη για έναν καλύτερο κόσμο. Δύο παιδιά νεκρά από σφαίρες αστυνομικών.
Ο Παύλος Φύσσας μιλούσε μέσα από τη μουσική του για γειτονιές χωρίς φασισμό και φόβο. Δολοφονήθηκε δημόσια στον δρόμο.
Και υπάρχει και η περίπτωση του Χρήστου Πρέκα.
Ένας άνθρωπος που είχε ταυτιστεί με την κρίση των ομήρων στο Γαλάτσι το 1999.
Η υπόθεση τελείωσε με τρόπο που μέχρι σήμερα προκαλεί ερωτήματα. Σύμφωνα με τις καταγραφές και τις μαρτυρίες της εποχής, ο Πρέκας εμφανίστηκε άοπλος στο μπαλκόνι μετά από πολύωρη διαπραγμάτευση και δέχθηκε καταιγισμό πυρών από αστυνομικούς των ΕΚΑΜ.
Οι εικόνες εκείνης της στιγμής χαράχτηκαν στη συλλογική μνήμη γιατί έμοιαζαν περισσότερο με εκτέλεση παρά με επιχείρηση σύλληψης.
Και εδώ βρίσκεται ισως βρίσκεται κάτι βαθύτερο.
Όλες αυτές οι υποθέσεις — (και αρκετές ακόμα) διαφορετικές μεταξύ τους, με διαφορετικά πολιτικά και κοινωνικά πρόσημα — αφήνουν πίσω το ίδιο ανατριχιαστικό ερώτημα:
Γιατί κάθε προσπάθεια συνεννόησης, ανθρωπιάς ή αποκλιμάκωσης μοιάζει να αντιμετωπίζεται σαν απειλή;
Γιατί η ένταση επιβιώνει πάντα πιο εύκολα από την ενότητα;
Η Ελλάδα έζησε δεκαετίες όπου το μίσος έγινε πολιτικό εργαλείο.
Και όποιος προσπαθούσε να χτίσει γέφυρες συχνά βρισκόταν στο στόχαστρο είτε κρατικών μηχανισμών είτε παρακρατικών είτε φανατικών ομάδων είτε τυφλής βίας.
Το μοτίβο επαναλαμβάνεται:
Ενότητα.
Αποκλιμάκωση.
Επίθεση.
Γιατί ο άνθρωπος που ενώνει είναι επικίνδυνος για κάθε μηχανισμό που στηρίζεται στον φόβο.
Ο διχασμένος λαός ελέγχεται.
Ο τρομαγμένος λαός χειραγωγείται.
Ο εξαγριωμένος λαός δεν προλαβαίνει ποτέ να αναρωτηθεί ποιος πραγματικά ωφελείται από το χάος.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο πικρό συμπέρασμα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας:
Ότι πολλές φορές στην Ελλάδα δεν δολοφονήθηκαν μόνο άνθρωποι.
Δολοφονήθηκε η ίδια η πιθανότητα να καθίσουμε όλοι στο ίδιο τραπέζι χωρίς να ψάχνουμε εχθρούς.
…ίσως αυτό το μοτίβο θα πρέπει να παρακολουθήσετε που αλλού εμφανίζεται ίσως!