Ζούμε σε μια εποχή όπου η επικοινωνία υποτίθεται ότι είναι πιο εύκολη από ποτέ. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα μπορούμε να στείλουμε ένα μήνυμα στην άλλη άκρη του πλανήτη, να μιλήσουμε με ανθρώπους που βρίσκονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά και να έχουμε πρόσβαση σε περισσότερα μέσα επικοινωνίας από οποιαδήποτε άλλη γενιά στην ιστορία. Κι όμως, την ίδια στιγμή, παρατηρώ ότι ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι αδυνατούν να κάνουν το πιο απλό πράγμα: να πουν αυτό που πραγματικά σκέφτονται.
Από παιδί δεν φοβόμουν τη διαφωνία. Δεν φοβόμουν να ακούσω μια σκληρή κουβέντα, μια κριτική ή ακόμα και έναν καβγά. Πάντα πίστευα ότι δύο άνθρωποι μπορούν να βρουν έναν τρόπο να συνεννοηθούν όταν είναι διατεθειμένοι να μιλήσουν μεταξύ τους με ειλικρίνεια. Αυτό που με πλήγωνε περισσότερο δεν ήταν ποτέ η σύγκρουση. Ήταν η στιγμή που κάποιος αποφάσιζε ότι δεν αξίζεις ούτε μια εξήγηση, ούτε μια κουβέντα, ούτε καν ένα αντίο.
Τα τελευταία χρόνια αυτή η συμπεριφορά απέκτησε και όνομα. Τη λένε ghosting. Στην πράξη όμως δεν είναι τίποτα περισσότερο από την απόφαση ενός ανθρώπου να εξαφανιστεί από τη ζωή ενός άλλου χωρίς να αναλάβει την ευθύνη της εξήγησης. Μπορεί να συμβεί σε μια προσωπική σχέση, σε μια φιλία, σε μια συνεργασία ή ακόμα και μέσα στην οικογένεια. Εκείνος που φεύγει συχνά αισθάνεται ότι γλιτώνει μια δύσκολη συζήτηση. Εκείνος που μένει πίσω προσπαθεί να καταλάβει τι συνέβη και συνήθως δεν παίρνει ποτέ απάντηση.
Αυτό που με προβληματίζει δεν είναι ότι υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν να απομακρυνθούν. Αυτό είναι δικαίωμά τους. Κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να παραμείνει σε μια σχέση, σε μια φιλία ή σε μια συνεργασία που δεν τον εκφράζει. Το πρόβλημα ξεκινά όταν η αποχώρηση συνοδεύεται από πλήρη σιωπή. Όταν ο άλλος αντιμετωπίζεται σαν να μην υπήρξε ποτέ. Σαν να μην μοιράστηκαν στιγμές, εμπειρίες, συναισθήματα ή κοινή διαδρομή.
Έχω δει ανθρώπους που ευεργετήθηκαν από φίλους να εξαφανίζονται χωρίς μια κουβέντα όταν τα πράγματα δυσκόλεψαν. Έχω δει ανθρώπους να γυρίζουν την πλάτη σε πρόσωπα που στάθηκαν δίπλα τους στις πιο δύσκολες στιγμές τους. Έχω δει ακόμα και περιπτώσεις όπου κάποιος ζήτησε συγγνώμη για δικά του λάθη και δεν έλαβε ποτέ απάντηση, όχι επειδή η συγγνώμη δεν έγινε αποδεκτή, αλλά επειδή ο άλλος επέλεξε να μην μπει καν στη διαδικασία του διαλόγου.
Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι ότι αυτή η νοοτροπία αρχίζει να περνάει σε κάθε μορφή επικοινωνίας. Στη θέση μιας πραγματικής απάντησης μπαίνει μια καρδούλα. Στη θέση μιας σκέψης μπαίνει ένα emoji. Στη θέση μιας κουβέντας μπαίνει ένα χεράκι ή ένα χαμόγελο. Δεν έχω τίποτα με τα σύμβολα. Χρησιμοποιώ κι εγώ πολλές φορές ένα emoji. Το πρόβλημα ξεκινά όταν το σύμβολο αντικαθιστά τη σκέψη και όταν η αντίδραση αντικαθιστά την επικοινωνία.
Δεν πιστεύω ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος της εποχής μας είναι η τεχνολογία. Ο πραγματικός κίνδυνος είναι να χάσουμε σταδιακά τη φύση μας μέσα από τον τρόπο που τη χρησιμοποιούμε. Να ξεχάσουμε πώς είναι να καθόμαστε απέναντι από έναν άνθρωπο και να του λέμε αυτό που πραγματικά νιώθουμε. Να φοβόμαστε περισσότερο μια δύσκολη συζήτηση παρά την απώλεια μιας σχέσης. Να θεωρούμε φυσιολογικό να εξαφανιζόμαστε αντί να εξηγούμαστε.
Για μένα η επικοινωνία δεν ήταν ποτέ μια απλή ανταλλαγή πληροφοριών. Είναι μια αναγνώριση της ύπαρξης του άλλου. Είναι η αποδοχή ότι απέναντί σου υπάρχει ένας άνθρωπος που έχει συναισθήματα, μνήμες και αξιοπρέπεια. Ακόμα κι όταν διαφωνείς μαζί του, ακόμα κι όταν θυμώνεις μαζί του, ακόμα κι όταν αποφασίζεις να απομακρυνθείς από τη ζωή του, οφείλεις να του αναγνωρίσεις αυτό το δικαίωμα.
Ίσως τελικά αυτό είναι που με ενοχλεί περισσότερο στο ghosting. Όχι η αποχώρηση. Οι άνθρωποι έρχονται και φεύγουν από τη ζωή μας από τότε που υπάρχει ο κόσμος. Με ενοχλεί η απαξίωση. Η ιδέα ότι κάποιος μπορεί να σβήσει έναν άνθρωπο σαν να ήταν μια ειδοποίηση στο κινητό του. Γιατί όταν αρχίσουμε να αντιμετωπίζουμε έτσι ο ένας τον άλλον, τότε δεν χάνουμε μόνο την επικοινωνία. Χάνουμε ένα κομμάτι από την ίδια μας την ανθρωπιά.
Και ίσως κάποτε χρειαστεί να θυμηθούμε κάτι που οι παλιότερες γενιές καταλάβαιναν πιο εύκολα από εμάς. Ότι ο άνθρωπος που βρίσκεται απέναντί μας δεν είναι ένα αντικείμενο, ούτε μια εικόνα σε μια οθόνη, ούτε ένας αριθμός σε μια λίστα επαφών. Είναι ένας καθρέφτης. Ό,τι μπορείς να δεις έξω, υπάρχει και μέσα σου. Η καλοσύνη, η αγάπη, η συγχώρεση, ο θυμός, η αδιαφορία, η σκληρότητα. Όλα βρίσκονται ήδη εκεί.
Γι’ αυτό κάθε φορά που αρνούμαστε τον διάλογο, κάθε φορά που επιλέγουμε τη σιωπή αντί για την αλήθεια, κάθε φορά που σβήνουμε έναν άνθρωπο από τη ζωή μας χωρίς μια λέξη, δεν γυρίζουμε απλώς την πλάτη σε εκείνον. Γυρίζουμε την πλάτη και σε ένα κομμάτι του ίδιου μας του εαυτού. Γιατί στο τέλος της ημέρας, η επικοινωνία με τον άλλον είναι πάντα επικοινωνία με τον ίδιο μας τον εαυτό…