Ο φόβος δεν είναι από μόνος του εχθρός του ανθρώπου.
Αντίθετα, σε πολλές περιπτώσεις είναι ένας από τους σημαντικότερους μηχανισμούς επιβίωσης που διαθέτουμε.
Αν πρόκειται να σε χτυπήσει ένα αυτοκίνητο, ο φόβος θα σου δώσει μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου όλη την ενέργεια που χρειάζεσαι για να πεταχτείς στην άκρη.
Αν δεχθείς μια επίθεση, ο φόβος θα ενεργοποιήσει ακαριαία το σώμα και το μυαλό σου ώστε να αντιδράσεις.
Αυτό είναι το δημιουργικό κομμάτι του φόβου.
Το βιολογικό ένστικτο που προστατεύει τη ζωή.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν ο άνθρωπος δεν βιώνει τον φόβο στιγμιαία αλλά ζει μόνιμα μέσα σε αυτόν.
Όταν μια κοινωνία λειτουργεί κάτω από καθεστώς συνεχούς φόβου, τότε ανοίγει πραγματικά ο ασκός του Αιόλου.
Γιατί ο άνθρωπος που φοβάται διαρκώς αρχίζει σιγά σιγά να παραδίδει την ελευθερία του με αντάλλαγμα την αίσθηση ασφάλειας.
Και κάπου εκεί γεννιέται η εξουσία στην πιο σκοτεινή της μορφή.
Το αν μπορεί ο άνθρωπος να ζήσει εντελώς χωρίς φόβο ίσως να μην μπορεί να απαντηθεί ποτέ.
Ο καθένας κουβαλά τη δική του μάχη απέναντι σε αυτό το τέρας.
Υπάρχει όμως κάτι που δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί:
Πίσω από σχεδόν κάθε μεγάλο κακό που βασάνισε την ανθρωπότητα, κρύβεται ο φόβος.
Ο φόβος της απώλειας.
Ο φόβος της ήττας.
Ο φόβος του θανάτου.
Ο φόβος ότι «ο άλλος» θα γίνει ισχυρότερος από εμάς.
Κάθε διαχωρισμός έχει βαθιές ρίζες μέσα σε αυτό το συναίσθημα. Θρησκείες, σύνορα, φυλές, πολιτικές παρατάξεις, οικονομικά στρατόπεδα. Όλα κάποια στιγμή γεννήθηκαν από ανθρώπους που φοβήθηκαν.
Αν κοιτάξει κάποιος τη σημερινή γεωπολιτική χωρίς παρωπίδες, δεν χρειάζεται να γνωρίζει μυστικές υπηρεσίες ή στρατιωτικές αναλύσεις για να καταλάβει τι κινεί τον κόσμο.
Τα πάντα περιστρέφονται γύρω από τον φόβο και την ανάγκη επιβολής.
Το ΝΑΤΟ προσπάθησε να προσεταιριστεί την Ουκρανία επειδή φοβόταν τη ρωσική επιρροή και ήθελε να ελέγξει την περιοχή πριν τη χάσει.
Η Ρωσία απάντησε μέσα από τον φόβο ότι περικυκλώνεται και ότι οργανώνεται εις βάρος της μια στρατηγική ασφυξίας.
Το Ισραήλ χτυπά φοβούμενο την τρομοκρατία και την πιθανότητα αφανισμού του.
Οι αντίπαλοί του επιτίθενται φοβούμενοι ότι το Ισραήλ θα μετατραπεί στην απόλυτη δύναμη της περιοχής.
Κάθε πλευρά παρουσιάζει τον εαυτό της ως άμυνα.
Σχεδόν ποτέ ως φόβο.
Όμως οι χώρες αποτελούνται από ανθρώπους.
Και οι άνθρωποι είναι πλάσματα που φοβούνται.
Η εξάλειψη της εμπιστοσύνης ανάμεσα στους ανθρώπους και στους λαούς δεν μπορεί να οδηγήσει πουθενά αλλού παρά μόνο σε αλυσιδωτές τραγωδίες. Σε έναν κόσμο όπου όλοι προετοιμάζονται για το χειρότερο και τελικά το προκαλούν μόνοι τους.
Όταν κοιτάς σήμερα τη Γάζα, αυτό που θα έπρεπε να μετρά περισσότερο είναι πώς θα σωθούν άνθρωποι και όχι πώς θα συνεχιστεί ο κύκλος της εκδίκησης. Γιατί κάθε νέα πράξη εκδίκησης γεννά έναν νέο φόβο και κάθε νέος φόβος γεννά νέα βία.
Το ίδιο μοτίβο το ζήσαμε και εμείς στα Ίμια.
Μια ελληνική σημαία ανέβηκε — δικαίως κατά την άποψή μου — και απέναντι γεννήθηκε ο φόβος ότι η Ελλάδα ήταν έτοιμη να προχωρήσει περισσότερο.
Η Τουρκία απάντησε δημιουργώντας τον αντίστοιχο φόβο σε εμάς ότι θα υπάρξει γενικευμένο επεισόδιο.
Και έπειτα εμφανίστηκε ο «μεγάλος αδελφός», οι Ηνωμένες Πολιτείες, προκαλώντας φόβο και στις δύο πλευρές ώστε όλοι να κάνουν πίσω.
Αυτό είναι το πραγματικό πρόσωπο της εξουσίας:
Η διαχείριση του φόβου.
Και πάλι όμως, ακόμα και πίσω από το χρήμα, ο πυρήνας παραμένει ο ίδιος.
Φόβος.
Γιατί το χρήμα σπάνια συσσωρεύεται μόνο από ανάγκη.
Συσσωρεύεται από ανασφάλεια.
Αλήθεια… πόσα χρήματα χρειάζεται τελικά ένας άνθρωπος για να αισθανθεί ασφαλής;
Ένα σπίτι;
Δέκα σπίτια;
Ένα εκατομμύριο;
Δέκα δισεκατομμύρια;
Και όμως βλέπεις ανθρώπους που κατέχουν ολόκληρες αυτοκρατορίες να συνεχίζουν να λειτουργούν σαν να κινδυνεύουν να καταρρεύσουν αύριο το πρωί.
Γιατί το κενό δεν βρίσκεται στο πορτοφόλι.
Βρίσκεται μέσα στον φόβο.
Φόβος μήπως δεν έχω πετρέλαιο.
Φόβος μήπως χάσω την ενέργεια.
Φόβος μήπως μείνω πίσω τεχνολογικά.
Φόβος μήπως ο άλλος αποκτήσει μεγαλύτερο στρατό.
Φόβος μήπως ο άλλος αποκτήσει μεγαλύτερη οικονομία.
Φόβος μήπως χάσω την εξουσία.
Φόβος μήπως χάσω την ταυτότητά μου.
Φόβος μήπως χάσω ακόμα και τον ίδιο μου τον εαυτό.
Φόβος.
Φόβος.
Φόβος.
Και κάπου εκεί ο άνθρωπος αρχίζει να χτίζει ολόκληρους μηχανισμούς ελέγχου μόνο και μόνο για να αισθανθεί ότι κρατά το χάος μακριά.
Ίσως τελικά η μεγαλύτερη τραγωδία της ανθρωπότητας να μην είναι ότι υπάρχουν κακοί άνθρωποι.
Ίσως η μεγαλύτερη τραγωδία να είναι ότι ένας φοβισμένος άνθρωπος μπορεί να γίνει ικανός για τα πάντα.