Υπάρχουν στιγμές που αναρωτιέσαι αν ζεις ως πολίτης ή ως πελάτης.
Κοιτάζεις γύρω σου και βλέπεις ότι σχεδόν κάθε πτυχή της ζωής έχει αποκτήσει τιμή. Δεν μιλάμε πλέον για την πολυτέλεια ή την άνεση. Μιλάμε για πράγματα που κάποτε θεωρούνταν αυτονόητα. Πράγματα που αποτελούσαν μέρος της καθημερινότητας, μέρος της ίδιας της έννοιας της κοινωνίας.
Θέλεις καλύτερη υγεία; Πλήρωσε.
Θέλεις καλύτερη εκπαίδευση; Πλήρωσε.
Θέλεις να αποκτήσεις σπίτι; Πλήρωσε μια ζωή.
Θέλεις να ταξιδέψεις; Πλήρωσε.
Θέλεις να καθίσεις σε μια παραλία της χώρας που γεννήθηκες; Πλήρωσε.
Θέλεις να πιεις νερό; Πλήρωσε.
Ακόμα και για να σταθμεύσεις το αυτοκίνητό σου σε πολλές περιοχές της πόλης όπου μεγάλωσες, πρέπει να πληρώσεις.
Δεν είναι η ύπαρξη κόστους που προκαλεί προβληματισμό. Καμία κοινωνία δεν λειτουργεί χωρίς οικονομία. Το ερώτημα είναι άλλο.
Πού σταματά η αγορά και πού αρχίζει το δικαίωμα;
Γιατί όταν τα πάντα αποκτούν τιμή, ο άνθρωπος παύει σιγά-σιγά να αντιμετωπίζεται ως πολίτης και αρχίζει να αντιμετωπίζεται ως καταναλωτής. Η αξία του δεν μετριέται από τη συμμετοχή του στην κοινωνία, αλλά από την αγοραστική του δυνατότητα.
Ο σύγχρονος άνθρωπος ξυπνά το πρωί και βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν αόρατο λογαριασμό ύπαρξης.
Πληρώνει για να κατοικεί.
Πληρώνει για να μετακινείται.
Πληρώνει για να ενημερώνεται.
Πληρώνει για να ψυχαγωγείται.
Πληρώνει για να έχει πρόσβαση σε υπηρεσίες που κάποτε θεωρούνταν μέρος της κοινωνικής συμφωνίας.
Και όσο αυξάνεται το κόστος ζωής, τόσο περισσότερο η ίδια η ύπαρξη μοιάζει να μετατρέπεται σε συνδρομητική υπηρεσία.
Το πιο ανησυχητικό όμως δεν είναι αυτό.
Είναι ότι αρχίζουμε να το θεωρούμε φυσιολογικό.
Συνηθίσαμε να βλέπουμε τις παραλίες να γεμίζουν με ξαπλώστρες που κοστίζουν όσο ένα ημερομίσθιο.
Συνηθίσαμε να πληρώνουμε εμφιαλωμένο νερό χωρίς να αναρωτιόμαστε γιατί δεν εμπιστευόμαστε το νερό που φτάνει στη βρύση μας.
Συνηθίσαμε να θεωρούμε δεδομένο ότι η ποιότητα ζωής είναι προϊόν που αγοράζεται και όχι στόχος που εξασφαλίζεται.
Κάποτε οι κοινωνίες δημιουργήθηκαν για να προστατεύουν τον άνθρωπο από την ανασφάλεια της επιβίωσης.
Σήμερα πολλές φορές δίνεται η εντύπωση ότι η επιβίωση μετατρέπεται ξανά σε ατομική υπόθεση.
«Βρες τρόπο να πληρώσεις».
Αυτή είναι η απάντηση σχεδόν για τα πάντα.
Κι όμως, μια κοινωνία δεν κρίνεται από το πόσα μπορεί να αγοράσει ο πλουσιότερος πολίτης της.
Κρίνεται από το αν ο απλός άνθρωπος μπορεί να ζήσει με αξιοπρέπεια χωρίς να αισθάνεται ότι κάθε μέρα αγοράζει το δικαίωμα να υπάρχει.
Γιατί αν φτάσουμε στο σημείο όπου τα πάντα έχουν τιμή, τότε ίσως το ακριβότερο αγαθό να μην είναι η υγεία, η παιδεία ή η κατοικία.
Ίσως να είναι η ίδια η ανθρώπινη αξιοπρέπεια.